สังฆสามัคคีสูตร

สังฆสามัคคีสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงอธิบายแก่พระอุบาลีเถระถึงนิยามและความหมายที่แท้จริงของความพร้อมเพรียงกันของหมู่คณะ (สังฆสามัคคี) ซึ่งมิใช่เพียงการอยู่ร่วมกันด้วยความรักใคร่กลมเกลียวในทางโลกเท่านั้น แต่ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจที่ถูกต้องในธรรมวินัยเป็นสำคัญ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง หลักการความสามัคคีที่ถูกต้อง ซึ่งเกิดจากการที่เหล่าภิกษุมีความเห็นตรงกันในหลักธรรมและพระวินัย โดยต้องมีความสามารถในการจำแนกแยกแยะสิ่งที่ถูกต้องและไม่ถูกต้องได้อย่างแม่นยำตามคำสอนของพระตถาคต ดังนี้

• ความเข้าใจในธรรม (Dhamma): การชี้แจงสิ่งที่มิใช่ธรรมว่ามิใช่ธรรม และสิ่งที่ใช่ธรรมว่าเป็นธรรม
• ความเข้าใจในวินัย (Vinaya): การชี้แจงสิ่งที่มิใช่ข้อฝึกฝน (สิกขาบท) ว่าไม่ใช่ และสิ่งที่ใช่ว่าเป็นข้อฝึกฝน
• ความซื่อตรงต่อคำสอน: การจำแนกสิ่งที่พระตถาคตไม่ได้ตรัสหรือไม่ได้บัญญัติ กับสิ่งที่พระองค์ได้ตรัสและบัญญัติไว้จริง
• ความเข้าใจในจริยวัตร: การเข้าใจสิ่งที่พระตถาคตไม่ได้ทรงปฏิบัติ และสิ่งที่ทรงปฏิบัติมาโดยตลอด

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า เมื่อภิกษุมีความเข้าใจที่ตรงกันใน 10 ประการ (ฐาน) ดังกล่าว ย่อมส่งผลให้เกิดความสามัคคีที่แท้จริง คือการไม่แยกตัวออกไปทำสังฆกรรมหรือสวดปาติโมกข์โดยลำพัง แต่ดำเนินไปพร้อมกับหมู่คณะด้วยความเห็นที่ถูกต้องตามธรรมวินัย ความสามัคคีในแง่นี้จึงมิใช่การตกลงกันด้วยความพอใจส่วนตัว แต่เป็นการยึดถือ พระธรรมวินัย เป็นเครื่องตัดสินและเป็นศูนย์กลางของหมู่คณะ เพื่อให้พระศาสนาดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและเป็นปึกแผ่น