นิคัณฐสูตร

เนื้อหาในนิคัณฐสูตร (An10.78) พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมแก่เหล่าภิกษุ โดยมุ่งเน้นไปที่การชี้ให้เห็นถึงข้อบกพร่องของนักบวชนิคัณฐ์ (นักบวชในลัทธิเชน) ซึ่งพระองค์ทรงสรุปไว้ว่าผู้ที่เป็นนิคัณฐ์นั้นประกอบด้วยอกุศลธรรม 10 ประการ อันเป็นลักษณะที่น่ารังเกียจและขัดต่อการดำเนินชีวิตในทางที่ถูกต้องตามหลักพุทธศาสนา

อกุศลธรรม 10 ประการ ที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึง ได้แก่:

• ขาดความศรัทธา และขาดศีลธรรม
• ปราศจากหิริและโอตตัปปะ (ไม่มีความละอายและเกรงกลัวต่อบาป)
• คบหาสมาคมกับคนพาล หรือคนที่ไม่ตั้งอยู่ในความจริง
• ยกตนข่มท่าน มักอวดอ้างสรรพคุณของตนเองและดูหมิ่นผู้อื่น
• ยึดติดในทิฐิ ถือทิฐิของตนอย่างเหนียวแน่นจนยากที่จะละวาง
• มีความคดโกง มีความปรารถนาที่เศร้าหมอง และแวดล้อมไปด้วยมิตรชั่ว

โดยสรุปแล้ว พระสูตรนี้มีจุดประสงค์เพื่อเตือนสติให้พุทธบริษัทเห็นถึงอันตรายของการปฏิบัติตนที่ผิดพลาด โดยเฉพาะการยึดติดในความเห็นผิดและการขาดธรรมะพื้นฐานในการขัดเกลาจิตใจ พระพุทธองค์ทรงต้องการให้สาวกของพระองค์สำรวจตนเองไม่ให้ตกอยู่ในสภาวะของนักบวชที่มีลักษณะดังกล่าว เพราะการมีทิฐิมานะและการขาดความละอายต่อบาปนั้นถือเป็นอุปสรรคสำคัญในการเข้าถึงความพ้นทุกข์และเป็นทางไปสู่ความเสื่อมในทางธรรม