โอริมตีรสูตร

โอริมตีรสูตร (The Near Shore) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบสภาวะของจิตใจและการปฏิบัติธรรมด้วยภาพพจน์ของ "ฝั่งใกล้" และ "ฝั่งไกล" เพื่อชี้ให้เห็นถึงหนทางแห่งการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยสรุปใจความสำคัญได้ดังนี้

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่าการที่มนุษย์จะข้ามพ้นจากห้วงแห่งความตาย (อาสวะกิเลส) นั้น ต้องอาศัยการเปลี่ยนผ่านจากสภาวะที่เป็นอกุศลไปสู่สภาวะที่เป็นกุศล โดยแบ่งเป็นหมวดหมู่หลัก ดังนี้:

• ฝั่งใกล้ (The Near Shore): คือสภาวะที่ประกอบด้วยมิจฉาทิฏฐิ และอกุศลธรรมทั้งปวง อันเปรียบเสมือนจุดเริ่มต้นที่ยังติดข้องอยู่ในกระแสแห่งความทุกข์
• ฝั่งไกล (The Far Shore): คือสภาวะที่ประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิ และการหลุดพ้นที่ถูกต้อง (สัมมาวิมุตติ) ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของการปฏิบัติธรรม

พระองค์ทรงเน้นย้ำว่า ผู้คนส่วนใหญ่ยังคงวนเวียนอยู่บนฝั่งใกล้ มีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่จะข้ามไปยังฝั่งไกลได้ ดังนั้น ผู้ที่ปรารถนาความพ้นทุกข์จึงควรดำเนินตามแนวทางดังนี้:

ผู้มีปัญญาควรละทิ้งความมืดมนและพัฒนาคุณธรรมฝ่ายสว่าง ตัดขาดจากความติดข้องในกามคุณ สละทิ้งความกังวลในทรัพย์สินทางโลก มุ่งเน้นการขัดเกลาจิตใจให้บริสุทธิ์จากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง และฝึกฝนอบรมจิตให้เจริญในโพชฌงค์ (องค์แห่งการตรัสรู้) เมื่อจิตตั้งมั่นอย่างถูกต้องและวางความยึดมั่นถือมั่นได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเข้าถึงสภาวะแห่งการดับเย็น (นิพพาน) และเป็นผู้มีความสว่างไสวในตนเองอย่างแท้จริงในโลกนี้