อัฏฐมสูตร

อัฏฐมสูตร (อัฏฐมวรรค) ในอังคุตตรนิกาย เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นถึงเงื่อนไขสำคัญในการปฏิบัติธรรม เพื่อให้การพัฒนาองค์ประกอบของมรรคได้ผลอย่างสมบูรณ์จนนำไปสู่การละ ความโลภ ความโกรธ และความหลง อย่างสิ้นเชิง โดยทรงย้ำว่าการพัฒนาธรรม 10 ประการนั้น จะไม่บรรลุจุดมุ่งหมายสูงสุดหากขาดองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดคือ “การฝึกฝนตามแนวทางของพระอริยเจ้า” (Holy One’s training)

ธรรม 10 ประการที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึง คือองค์ประกอบของมรรค 8 เพิ่มเติมด้วย สัมมาญาณ (ความรู้ชอบ) และ สัมมาวิมุตติ (ความหลุดพ้นชอบ) ซึ่งถือเป็นหมวดธรรมที่สูงส่ง แต่พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า แม้จะเจริญธรรมเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง หากแยกส่วนออกจากการฝึกฝนในกรอบของ อริยมรรค หรือคำสอนของพระอริยบุคคล ก็เปรียบเสมือนการปฏิบัติที่ไร้ทิศทางและไม่สามารถถอนรากถอนโคนกิเลสได้

หลักธรรมที่ปรากฏในพระสูตรประกอบด้วย:

• มรรคมีองค์ 8: สัมมาทิฏฐิ, สัมมาสังกัปปะ, สัมมาวาจา, สัมมากัมมันตะ, สัมมาอาชีวะ, สัมมาวายามะ, สัมมาสติ, และสัมมาสมาธิ
• ธรรมเพิ่มเติม: สัมมาญาณ และสัมมาวิมุตติ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเตือนสติผู้ปฏิบัติว่า การเจริญเพียงองค์ธรรมทางปัญญาหรือสมาธิโดยลำพังโดยปราศจาก สัมมาทิฏฐิ ที่เกิดจากการสดับตรับฟังและดำเนินตามรอยบาทของพระอริยเจ้า จะทำให้การปฏิบัติขาดความลึกซึ้งในการขัดเกลาจิตใจ การปฏิบัติที่ถูกต้องจึงต้องตั้งอยู่บนฐานของ การฝึกฝนตามแนวทางอริยะ ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญที่จะเปลี่ยนการปฏิบัติธรรมให้กลายเป็นการ ขจัดกิเลส ทั้งมวลให้หมดสิ้นไปได้อย่างแท้จริง