ปริกกมนสูตร

ปริกกมนสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์ชื่อ ชานุสโสณี เพื่อชี้ให้เห็นว่าคำสอนในพระพุทธศาสนานั้นมี "ทางเบี่ยง" (Bypass) หรือแนวทางในการหลีกเลี่ยงและข้ามพ้นจากอกุศลธรรมทั้งปวง เพื่อนำไปสู่การดำเนินชีวิตที่ถูกต้องและเป็นกุศลอย่างแท้จริง การมี "ทางเบี่ยง" ในที่นี้หมายถึงการแทนที่พฤติกรรมหรือความคิดที่เป็นบาปอกุศล ด้วยการบำเพ็ญกุศลธรรมที่ตรงกันข้ามกัน

หลักธรรมที่เป็นทางเบี่ยงเพื่อข้ามพ้นอกุศลกรรม 10 ประการ มีรายละเอียดดังนี้:

• กายกรรม 3: ใช้การไม่ฆ่าสัตว์แทนการฆ่า, ใช้การไม่ถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้แทนการลักทรัพย์, และใช้การประพฤติสำรวมในกามแทนการประพฤติผิดในกาม
• วจีกรรม 4: ใช้การพูดความจริงแทนการพูดเท็จ, ใช้การพูดสมานสามัคคีแทนการพูดส่อเสียด, ใช้การพูดถ้อยคำสุภาพแทนการพูดคำหยาบ, และใช้การพูดที่มีหลักเกณฑ์แทนการพูดเพ้อเจ้อ
• มโนกรรม 3: ใช้ความสันโดษ (ความพอใจในสิ่งที่ตนมี) แทนความโลภอยากได้ของผู้อื่น, ใช้ความเมตตาปรารถนาดีแทนความพยาบาทปองร้าย, และใช้สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นที่ถูกต้องตามความเป็นจริง) แทนความเห็นผิด

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้พุทธศาสนิกชนตระหนักว่า การหลีกเลี่ยงจากบาปกรรมนั้นไม่ใช่เพียงการหยุดทำสิ่งไม่ดี แต่ต้องอาศัยการ แทนที่ด้วยกุศลธรรม เป็นการสร้างทางเบี่ยงที่มีประสิทธิภาพ เพื่อไม่ให้จิตใจกลับไปสู่วงจรของอกุศลอีก การยึดถือแนวทางนี้จึงเป็นวิธีที่ทำให้ธรรมะของพระพุทธองค์เป็นระบบที่สมบูรณ์ ไม่ขาดตกบกพร่อง และเป็นหนทางที่นำไปสู่ความสงบเย็นและการขัดเกลาจิตใจอย่างเป็นรูปธรรม