ติสสเถรวัตถุ

ติสสเถรวัตถุ (จากธรรมบท ขุททกนิกาย พระไตรปิฎกเล่มที่ 25) เป็นเรื่องราวที่พระพุทธองค์ทรงปรารภถึงพระติสสเถระ ผู้เป็นพระญาติของพระองค์ ซึ่งมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปหลังจากบวช จนกลายเป็นผู้มีความถือตัวและมักโกรธ

เนื้อหาโดยสรุปกล่าวถึงพระติสสเถระที่เมื่อบวชแล้วได้อาศัยอยู่กับภิกษุหนุ่มเณรน้อย โดยท่านมักแสดงอาการถือตัวว่าเป็นญาติของพระพุทธเจ้า จึงไม่ยอมกราบไหว้พระเถระผู้ใหญ่ และมักจะดุด่าว่ากล่าวภิกษุรูปอื่นด้วยถ้อยคำหยาบคาย เมื่อภิกษุเหล่านั้นนำเรื่องไปกราบทูลพระพุทธองค์ พระองค์จึงทรงเรียกพระติสสเถระมาสอบถาม เมื่อพระติสสเถระยอมรับ พระพุทธองค์จึงทรงแสดงธรรมเพื่อเตือนสติว่า การถือตัวว่าเป็นเชื้อพระวงศ์นั้นไม่มีประโยชน์ แต่การปฏิบัติตนให้เป็นผู้มีความอดทนและสุภาพอ่อนน้อมต่างหากที่จะทำให้เป็นที่รักของหมู่คณะ

พระพุทธองค์ได้ตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อเป็นคติสอนใจเกี่ยวกับผลของการผูกโกรธและการระงับความโกรธ ดังนี้:

• การผูกโกรธ (อาฆาต): ผู้ใดผูกโกรธว่า "เขาได้ด่าเรา ได้ทำร้ายเรา ได้ชนะเรา ได้ลักทรัพย์เรา" เวรของผู้นั้นย่อมไม่ระงับ
• การระงับเวร: ผู้ใดไม่ผูกโกรธเช่นนั้น เวรย่อมระงับไปได้
• หลักความจริง: "เวรย่อมไม่ระงับด้วยการจองเวร แต่ระงับได้ด้วยความไม่มีเวร" ซึ่งเป็นธรรมะอันเป็นปกติของบัณฑิตทั้งหลาย

บทสรุปของเรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า การละทิฐิมานะและการมีเมตตาธรรมเป็นหัวใจสำคัญของการอยู่ร่วมกันในสังคมสงฆ์ พระติสสเถระเมื่อได้ฟังพระธรรมเทศนาและตระหนักถึงความผิดพลาดของตน จึงเกิดความสังเวชใจและตั้งใจปฏิบัติธรรมจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ในที่สุด เหตุการณ์นี้จึงเป็นบทเรียนอันล้ำค่าที่สอนให้พุทธศาสนิกชนเข้าใจถึงโทษของความโกรธและการรู้จักให้อภัย เพื่อนำไปสู่ความสงบสุขทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →