เทวทัตตวัตถุ

เรื่องพระเทวทัต เป็นพระธรรมเทศนาที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัส ณ พระเชตวันมหาวิหาร เมื่อทรงปรารภเหตุการณ์ที่พระเทวทัตได้รับถวายผ้ากาสาวะราคาแพงจากชาวกรุงราชคฤห์ แล้วนำมานุ่งห่มทั้งที่ไม่เหมาะสมกับคุณธรรมของตน จนถูกชาวบ้านติเตียน พระองค์จึงทรงนำอดีตกิทานเรื่องนายพรานช้างผู้เคยใช้ผ้ากาสาวะปลอมตัวเพื่อลวงฆ่าช้างในอดีตชาติมาตรัสเล่า เพื่อชี้ให้เห็นว่าพระเทวทัตเคยประพฤติเช่นนี้มาแล้วแม้ในกาลก่อน

จากเรื่องราวดังกล่าว พระศาสดาได้ทรงแสดงพระคาถาหลักเพื่อสอนถึงคุณสมบัติของผู้ที่คู่ควรกับการนุ่งห่มผ้ากาสาวะ (ผ้ากาสาวพัสตร์ของนักบวช) ซึ่งสรุปสาระสำคัญได้ดังนี้

• ผู้ไม่ควรนุ่งห่ม: ผู้ที่ยังมีกิเลสดุจน้ำฝาด (เช่น ราคะ โทสะ โมหะ) ยังไม่ออก และปราศจากการฝึกตน (ทมะ) รวมถึงความสัตย์จริง (สัจจะ) ย่อมไม่ควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ
• ผู้ควรนุ่งห่ม: ผู้ที่คายกิเลสดุจน้ำฝาดได้แล้ว ตั้งมั่นดีในศีลทั้งหลาย และเพียบพร้อมด้วยการฝึกอินทรีย์และความสัตย์จริง บุคคลนั้นแลจึงจะควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา ภิกษุรูปที่นำเรื่องมาทูลถามได้บรรลุเป็นพระโสดาบัน รวมถึงมหาชนอีกเป็นจำนวนมากก็ได้บรรลุอริยผลทั้งหลาย เช่น โสดาปัตติผล การแสดงธรรมครั้งนี้จึงบังเกิดประโยชน์อันยิ่งใหญ่แก่พุทธบริษัท