พาลนักขัตตวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: เรื่องพาลนักษัตร (ขุททกนิกาย)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภเหตุการณ์การจัดงาน "พาลนักษัตร" ของคนพาลในเมืองสาวัตถี ซึ่งเป็นเทศกาลรื่นเริงที่ผู้คนประพฤติตัวไร้ยางอาย ใช้เถ้าและมูลโคทาร่างกาย เที่ยวกล่าวคำพูดที่ไม่ใช่ของสัตบุรุษ (อสัปปุริสวาท) ตามประตูบ้านต่างๆ สร้างความเดือดร้อนรำคาญใจแก่ชาวเมืองเป็นอย่างมาก ในขณะนั้น เหล่าอริยสาวกที่มีอยู่ประมาณ 5 โกฏิในเมืองสาวัตถี ได้ขอร้องให้พระศาสดาและภิกษุสงฆ์งดเว้นการเข้าเมือง และได้จัดเตรียมภัตตาหารถวายภายในพระวิหาร พร้อมทั้งปิดบ้านงดการเดินทางออกไปข้างนอกตลอด 7 วัน

เมื่อผ่านพ้นช่วงเวลานั้น ในวันที่ 8 อริยสาวกได้นิมนต์พระสงฆ์มารับภัตตาหารและกราบทูลถึงความยากลำบากในการฟังวาจาของคนพาล พระศาสดาจึงทรงแสดงธรรมเพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมระหว่างคนพาลและบัณฑิต พร้อมทั้งตรัสพระธรรมเทศนาเตือนสติว่าด้วยความไม่ประมาท

• พฤติกรรมของคนพาล: ชนพาลผู้มีปัญญาทรามมักปล่อยเวลาให้ล่วงไปและประกอบเนืองๆ ซึ่งความประมาท
• แนวปฏิบัติของบัณฑิต: ผู้มีปัญญาจะรักและรักษา "ความไม่ประมาท" ไว้เหมือนทรัพย์อันประเสริฐสูงสุด
• คำสอนและอานิสงส์: ทรงสอนไม่ให้คลุกคลีด้วยความยินดีในกามและความประมาท เพราะผู้ที่ไม่ประมาท มีสิตั้งมั่นและบำเพ็ญเพียร (เพ่งพินิจ) ย่อมสามารถบรรลุถึงฌาน มรรค ผล และ "สุขอันไพบูลย์" คือพระนิพพาน

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา ชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุธรรมเป็นพระอริยบุคคล มีพระโสดาบันเป็นต้น