มหากัสสปเถรวัตถุ

มหากัสสปเถรวัตถุ เป็นเรื่องราวที่แสดงถึงความสำคัญของการบิณฑบาตเป็นวัตร และอานุภาพแห่งศีลอันบริสุทธิ์ของพระมหากัสสปเถระ ซึ่งประทับเข้าฌานสมาบัติ (นิโรธสมาบัติ) เป็นเวลา 7 วัน ณ ปิปผลิคูหา กรุงราชคฤห์ เมื่อออกจากสมาบัติ พระเถระมีจิตใจมุ่งมั่นที่จะสงเคราะห์คนยากจนเข็ญใจ จึงปฏิเสธความตั้งใจของนางอัปสร 500 ตนที่ต้องการถวายบิณฑบาต

ท้าวสักกเทวราชทรงทราบเรื่องดังกล่าวด้วยความประสงค์จะทำบุญ จึงทรงแปลงกายเป็นชำระหูกชรา ร่วมกับนางสุชาดาแปลงเป็นหญิงแก่ เพื่อดักรอถวายภัตตาหารแก่พระมหากัสสปเถระ เมื่อพระเถระเข้าไปรับบิณฑบาตด้วยความเมตตา ท้าวสักกะจึงทรงแสดงพระองค์และเปิดเผยความจริง พร้อมทั้งเปล่งอุทานด้วยความปีติยินดีที่ได้ทำบุญกับพระเถระผู้ประเสริฐ

เหตุการณ์นี้ทำให้พระพุทธองค์ทรงสดับด้วยทิพยโสต และทรงนำมาตรัสสอนภิกษุทั้งหลาย พร้อมกับทรงแสดงธรรมะสำคัญเพื่อยกย่องเกียรติคุณของผู้มีศีล โดยมีรายละเอียดหลักดังนี้

• ความงดงามของการบิณฑบาต: พระพุทธองค์ทรงตรัสสรรเสริญภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรว่าเป็นผู้เลี้ยงตนได้และมีความสงบมั่นคง ซึ่งเป็นที่รักและพอใจของทั้งมนุษย์และเทวดา
• อานุภาพแห่งศีล: พระองค์ทรงตรัสพระคาถาว่า "กลิ่นกฤษณาและกลิ่นจันทน์เป็นกลิ่นเพียงเล็กน้อย ส่วนกลิ่นของผู้มีศีลทั้งหลายเป็นกลิ่นชั้นสูง ย่อมหอมฟุ้งไปในเทพเจ้าและมนุษย์"

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา ชนเป็นอันมากได้บรรลุนัยแห่งอริยผล มีโสดาปัตติผลเป็นต้น แสดงให้เห็นว่าเรื่องราวของพระมหากัสสปเถระและการบูชาผู้มีศีล เป็นเครื่องโน้มนำจิตใจให้ตั้งมั่นในความดีงามได้อย่างแท้จริง