ครหทินนวัตถุ

ครหทินนวัตถุ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในกรุงสาวัตถี สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างผู้ที่ถึงสรณะอัน ถูกต้อง กับผู้ที่หลงผิด โดยมีตัวละครหลักคือ สิริคุตต์ อุบาสกผู้เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา และ ครหทินน์ สหายผู้เป็นสาวกของนิครนถ์ ซึ่งถูกยุยงให้เกิดความเข้าใจผิดและคิดร้ายต่อพระพุทธศาสนาหลายครั้ง

เรื่องราวเริ่มต้นจากการที่ครหทินน์พยายามชักชวนให้สิริคุตต์หันไปนับถือนิครนถ์และกล่าวอ้างว่าอาจารย์ของตนรู้แจ้งทุกสิ่ง สิริคุตต์จึงวางอุบายทดสอบพวกนิครนถ์จนตกลงไปในหลุมคูถ ทำให้อุบาสกของนิครนถ์โกรธแค้นและพยายามหาทางแก้แค้นด้วยการนิมนต์พระพุทธเจ้าพร้อมภิกษุ 500 รูป เพื่อให้ตกลงไปในหลุมถ่านเพลิง แต่ด้วย พุทธานุภาพ ได้บันดาลให้ดอกใบบัวใหญ่ผุดขึ้นมารองรับพระพุทธองค์และพระภิกษุสงฆ์ได้อย่างปลอดภัย

จากเหตุการณ์ดังกล่าว ทำให้ครหทินน์เกิดความสำนึกผิดและเลื่อมใสในพระรัตนตรัย ข้าวยาคูและภัตตาหารที่เตรียมไว้สำหรับทำลายกลับเต็มเปี่ยมด้วยอานุภาพแห่งธรรม พระพุทธองค์จึงทรงแสดงพระธรรมเทศนาโปรดมหาชน โดยตรัสพระคาถาเปรียบเทียบว่า:

• ปุถุชนเปรียบดั่งกองหยากเยื่อ ผู้มืดบอดและไร้ปัญญา
• พระสาวกเปรียบดั่งดอกบัวงาม ที่แม้จะเกิดในที่ระคนด้วยสิ่งปฏิกูล แต่ก็ส่งกลิ่นหอมและไพโรจน์ล่วงพ้นชนทั้งหลายด้วยปัญญา

ในเวลาจบเทศนา สัตว์โลก 8 หมื่น 4 พัน ได้บรรลุธรรม รวมถึงสิริคุตต์และครหทินน์ที่ได้ดวงตาเห็นธรรมและหว่านกองทรัพย์ของตนลงในพระพุทธศาสนา สะท้อนให้เห็นถึงคำสอนสำคัญว่า ปัญญาและคุณความดีสามารถเปล่งประกายโดดเด่นท่ามกลางความมืดบอดของกิเลสได้อย่างแท้จริง