คัณฐิเภทกโจรวัตถุ

สรุปพระสูตร: คัณฐิเภทกโจรวัตถุ (เรื่องโจรผู้ทำลายปม)

พระสูตรนี้แสดงถึงเรื่องราวของสหายโจรสองคนที่เดินทางมาฟังธรรม ณ วัดเชตวัน โดยมีพฤติกรรมและจุดมุ่งหมายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งนำไปสู่ผลลัพธ์ของชีวิตที่แตกต่างกันดังนี้:

• โจรคนแรก: ตั้งใจฟังธรรมด้วยความศรัทธา จนสามารถบรรลุโสดาปัตติผล แม้จะไม่ได้รับทรัพย์สินเงินทองเหมือนสหาย แต่กลับได้รับทรัพย์ภายในคือพระอริยทรัพย์ที่แท้จริง
• โจรคนที่สอง: จิตใจยังฝักใฝ่ในโลกอั้น ฉวยโอกาสลักขโมยเงิน 5 มาสกจากอุบาสกมาเป็นค่าอาหาร และยังเยาะเย้ยสหายผู้เป็นพระโสดาบันว่าโง่เขลาที่ไม่รู้จักหาประโยชน์ใส่ตน

เมื่อเรื่องราวทราบถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์จึงตรัสพระคาถาแสดงธรรมว่า บุคคลใดรู้ตัวว่าตนโง่และยอมรับความจริง บุคคลนั้นย่อมมีโอกาสพัฒนาตนเองจนกลายเป็นบัณฑิตได้ เพราะความรู้ตัวนี้จะผลักดันให้เขาเข้าไปใกล้ชิดผู้รู้และศึกษาเรียนรู้สิ่งที่ดีงาม ตรงกันข้ามกับบุคคลที่โง่เขลาแต่กลับสำคัญตนว่าฉลาด ไม่ยอมรับฟังคำสั่งสอนใคร บุคคลนั้นย่อมจมปลักอยู่ในความมืดบอดและได้ชื่อว่าเป็นคนโง่อย่างแท้จริง เหมือนเช่นโจรผู้ทำลายปมที่ไม่รู้คุณค่าของธรรมะ

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา มหาชนและญาติพี่น้องของโจรผู้เป็นบัณฑิตต่างก็ได้ดวงตาเห็นธรรม บรรลุโสดาปัตติผลกันทั่วหน้า