ธัมมิกเถรวัตถุ

ธัมมิกเถรวัตถุ เป็นเรื่องราวของธรรมิกอุบาสกในกรุงสาวัตถี ผู้มีความตั้งใจมั่นในการประพฤติปฏิบัติธรรม และมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะออกบวช แม้จะถูกภรรยาขอร้องให้รอคอยอยู่หลายครั้ง แต่ด้วยเล็งเห็นว่าการสลัดออกจากทุกข์เป็นสิ่งสำคัญที่สุด ท่านจึงตัดสินใจออกบวชโดยไม่รอช้า

หลังจากอุปสมบทและเรียนกัมมัฏฐานจนบรรลุพระอรหัตแล้ว พระธรรมิกเถระได้กลับมาแสดงธรรมแก่บุตรและภรรยา ส่งผลให้บุตรและภรรยาเกิดความเลื่อมใส ออกบวชตามและบรรลุพระอรหัตเช่นเดียวกัน ทำให้ภิกษุทั้งหลายร่วมกันสรรเสริญในโรงธรรมสภาถึงคุณงามความดีและการตั้งอยู่ในธรรมของท่าน

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบเรื่อง จึงตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อสอนภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับหลักปฏิบัติของผู้เป็นบัณฑิต โดยมีสาระสำคัญดังนี้

• การไม่ทำบาป: บัณฑิตย่อมไม่ทำบาปหรือกรรมอันลามก ไม่ว่าจะทำเพราะเหตุแห่งตน หรือเพราะเหตุแห่งบุคคลอื่น
• ความไม่โลภในทางที่ผิด: บัณฑิตย่อมไม่ปรารถนาบุตร ทรัพย์สิน หรือแว่นแคว้น ด้วยวิธีการอันไม่เป็นธรรม และไม่ปรารถนาความสำเร็จของตนด้วยความอธรรม
• การตั้งมั่นในคุณธรรม: ผู้ที่เป็นบัณฑิตอย่างแท้จริง พึงเป็นผู้มีศีล มีปัญญา และดำรงมั่นอยู่ในธรรม

ใน กาลจบเทศนา มหาชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น แสดงให้เห็นถึงอานุภาพแห่งธรรมเทศนาที่มุ่งเน้นความสุจริตและการไม่ทำบาปเพื่อแลกกับความสำเร็จใดๆ