สารีปุตตเถรวัตถุ

สารีปุตตเถรวัตถุ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้น ณ พระเชตวันมหาวิหาร เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภพระสารีบุตรเถระ เหตุการณ์เริ่มต้นขึ้นเมื่อมีภิกษุรูปหนึ่งเกิดความไม่พอใจและผูกอาฆาตพระสารีบุตร ด้วยเข้าใจว่าพระเถระไม่ได้ทักทายหรือยกย่องตนก่อนออกเดินทางไปจาริก และยังกล่าวหาว่าพระเถระเดินชนตนโดยไม่เอ่ยคำขอโทษ ภิกษุรูปดังกล่าวจึงได้นำความเท็จนี้ไปกราบทูลฟ้องต่อพระพุทธศาสดา พระศาสจึงทรงเรียกพระสารีบุตรเถระมาเพื่อสอบถามข้อเท็จจริง

ในการนี้ พระสารีบุตรเถระได้แสดงธรรมโดยเปรียบเทียบจิตใจของตนเองด้วยอุปมา 9 อย่าง เช่น แผ่นดิน น้ำ ไฟ ลม ผ้าเช็ดธุลี เด็กจัณฑาล และโคอุสภะที่มีเขาขาด เพื่อแสดงให้เห็นว่าจิตใจของตนมีความมั่นคง ไม่หวั่นไหว และไม่มีความโกรธแค้นต่อผู้ใด เปรียบเสมือนแผ่นดินที่รองรับทั้งสิ่งปฏิกูลและสิ่งของสะอาดได้โดยปราศจากความยินดียินร้าย ขณะที่พระเถระกล่าวอุปมาเหล่านั้น แผ่นดินใหญ่ได้เกิดอาการไหวสะเทือน ทำให้ภิกษุผู้กล่าวตู่เกิดความเร่าร้อนในร่างกาย สำนึกผิด หมอบลงกราบแทบพระบาทของพระพุทธองค์และขอขมาพระสารีบุตร พระสารีบุตรได้แสดงความเมตตาและให้อภัยโดยปราศจากความโกรธเคืองแม้แต่น้อย

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสยกย่องพระสารีบุตรเถระว่าเป็นผู้ที่มีจิตใจมั่นคงดุจแผ่นดินและเสาเขื่อน พร้อมทั้งตรัสพระธรรมเทศนาคาถาว่า:

• ความเสมอด้วยแผ่นดินและเสาเขื่อน: ผู้มีปัญญาและวัตรปฏิบัติอันดีงามย่อมไม่ยินดียินร้ายต่อการสรรเสริญหรือนินทา เปรียบเหมือนแผ่นดินและเสาเขื่อนที่ถูกกระทำทั้งสิ่งที่ดีและไม่ดีแต่ก็ยังคงความมั่นคง
• ความปราศจากกิเลสดังเปือกตม: จิตใจที่บริสุทธิ์ผ่องใส ปราศจากกิเลสตัณหา ย่อมนำพาตนให้พ้นจากการเวียนว่ายตายเกิดในสงสาร

ในท้ายที่สุดแห่งพระธรรมเทศนา ได้มีภิกษุถึง 9 พันรูปบรรลุพระอรหัตผลพร้อมด้วยปฏิสัมภิทา