สารีปุตตเถรวัตถุ

สรุปสารีปุตตเถรวัตถุ จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภพระสารีบุตรเถระ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดของภิกษุ 30 รูปผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ที่เข้าใจคลาดเคลื่อนว่าพระสารีบุตรเป็นผู้ "ไม่เชื่อ" พระพุทธเจ้า

เหตุการณ์เริ่มต้นเมื่อพระศาสดาตรัสถามพระสารีบุตรเกี่ยวกับอินทรีย์ 5 (มีศรัทธาเป็นต้น) ว่าหยั่งถึงอมตะหรือไม่ พระสารีบุตรทูลตอบว่าตนเองไม่ถึงด้วยความเชื่อต่อผู้อื่นในธรรมเหล่านี้ แต่เป็นผู้รู้แจ้งด้วยปัญญาของตนเอง ทำให้ภิกษุกลุ่มดังกล่าวเข้าใจผิดและติเตียนพระเถระ พระพุทธองค์จึงทรงอธิบายความหมายที่แท้จริงว่า พระสารีบุตรไม่ได้ขาดศรัทธาในพระรัตนตรัย แต่ท่านเป็นผู้ประพฤติปฏิบัติจนเข้าถึงธรรมด้วยตนเอง จึงไม่ต้องเชื่อตามคำบอกเล่าของผู้อื่นอีกต่อไป

จากนั้น พระพุทธองค์ได้ตรัสพระคาถาประทานแก่พระสารีบุตรเถระ โดยมีใจความสำคัญเกี่ยวกับลักษณะของ "บุรุษสูงสุด" ซึ่งประกอบด้วยคุณธรรม 5 ประการ ดังนี้:

• อสฺสทฺโธ: ผู้ไม่เชื่อง่ายตามคำของผู้อื่นในสิ่งที่ตนยังไม่ได้แทงตลอดด้วยปัญญาตนเอง
• อกตญฺญู: ผู้รู้แจ้งพระนิพพานอันเป็นธรรมที่ปัจจัยปรุงแต่งไม่ได้
• สนฺธิจฺเฉโท: ผู้ตัดที่ต่อคือกิเลสและวัฏสงสารได้แล้ว
• หตาวกาโส: ผู้กำจัดโอกาสในการเกิดใหม่ได้แล้ว เพราะสิ้นกรรมและกิเลส
• วนฺตาโส: ผู้คายความหวังและความอยากทั้งปวงได้แล้ว เพราะเสร็จสิ้นกิจในมรรค 4

ในเวลาจบพระธรรมเทศนา ภิกษุผู้อยู่ป่าทั้ง 30 รูป ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยปฏิสัมภิทา 4 และพระธรรมเทศนายังเป็นประโยชน์แก่มหาชนผู้ประชุมกันในที่นั้นเป็นอันมาก