ติสสเถรวัตถุ

สรุปเนื้อหา ติสสเถรวัตถุ (ขุททกนิกาย)

เรื่องราวของ พระติสสเถระ ภิกษุผู้จำพรรษาในชนบทและได้รับผ้าสาฎกเนื้อหยาบประมาณ 8 ศอก นำไปให้พี่สาวตัดเย็บใหม่ให้กลายเป็นผ้าเนื้อละเอียด 9 ศอก เมื่อพี่สาวนำมาถวาย พระเถระเกิดความห่วงใยและเยื่อใยในจีวรผืนนั้นอย่างมาก คิดว่าจะห่มในวันพรุ่งนี้ ส่งผลให้จิตเกาะเกี่ยวและเกิดความโลภในทรัพย์สินของตนเอง ทำให้มรณภาพในคืนนั้นและไปเกิดเป็น "เล็น" อาศัยอยู่ที่จีวรนั้นทันที

ต่อมา เมื่อพระเถระมรณภาพ เหล่าภิกษุสงฆ์เตรียมจะแบ่งจีวรกัน เล็นซึ่งก็คือวิญญาณของพระติสสะได้วิ่งร้องด้วยความห่วงใยว่าภิกษุพวกนี้แย่งจีวรของตน พระพุทธองค์ทรงทราบด้วยทิพยโสต จึงรับสั่งให้ระงับการแจกจีวรและเก็บไว้เป็นเวลา 7 วัน จนกระทั่งเล็นตัวนั้นเคลื่อนจุติจากความเป็นเล็นและไปเกิดในวิมานชั้นดุสิตแล้ว จึงทรงอนุญาตให้ภิกษุสงฆ์แบ่งจีวรได้ในวันที่ 8

จากเหตุการณ์นี้ พระพุทธองค์ทรงนำมาตรัสสอนภิกษุทั้งหลายถึงภัยของความโลภและตัณหา พร้อมกับทรงแสดงพระธรรมเทศนาเปรียบเทียบว่า สนิมที่เกิดจากเหล็กย่อมกัดกินเหล็กนั้นเอง ฉันใด ตัณหาและความโลภที่เกิดขึ้นภายในจิตใจของสัตว์ ย่อมนำพาบุคคลผู้ประพฤติล่วงเกินปัญญา (อติโธนจารี) ไปสู่ทุคติและอบายภูมิเช่นเดียวกัน

หลักธรรมคำสอนสำคัญ:

• โทษของความโลภและความยึดติด: ความห่วงใยและความเยื่อใยในวัตถุสิ่งของเพียงเล็กน้อย สามารถผูกจิตใจของมนุษย์ให้ไปเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉานหรือสัตว์ดิรัจฉานได้
• อุปมาเรื่องสนิมเหล็ก: กิเลส ตัณหา และกรรมชั่วที่เกิดขึ้นจากตัวเราเอง ย่อมกลับมาทำลายและกัดกร่อนชีวิตของเราให้พินาศไป เปรียบเสมือนสนิมที่เกิดจากเนื้อเหล็กแล้วกัดกินเหล็กนั้นจนผุกร่อน
• การสำรวมและการบริโภคด้วยปัญญา: ผู้ปฏิบัติควรมีความสันโดษ และพิจารณาปัจจัย 4 ด้วยปัญญา ไม่ควรปล่อยให้ตัณหาครอบงำจนประพฤติล่วงเกินความถูกต้อง