กุมารเปตวัตถุ

กุมารเปตวัตถุ แสดงความอัศจรรย์แห่งพระญาณของพระพุทธเจ้า ผู้ทรงทราบว่าบุคคลมีบุญและบาปมากน้อยเพียงใด เรื่องเริ่มในกรุงสาวัตถี เมื่ออุบาสกอุบาสิกาจัดมหาทานถวายพระพุทธเจ้าและภิกษุสงฆ์ บุรุษคนหนึ่งถูกความตระหนี่ครอบงำ จึงกล่าววาจาหยาบดูหมิ่นพระสงฆ์ ผู้คนเห็นว่าเป็นกรรมหนักจึงแจ้งแก่มารดาของเขา มารดาตักเตือนให้เขาละความคิดชั่ว ขอขมาต่อพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ เขาจึงเกิดปีติและศรัทธา แล้วบำรุงพระตถาคตกับภิกษุสงฆ์ด้วยข้าวยาคูตลอด ๗ วัน

เมื่อสิ้นชีวิต เขาไปเกิดในครรภ์หญิงแพศยา ครั้นคลอดเป็นเด็กชาย มารดานำไปทิ้งไว้ในป่าช้ากลางคืน แม้จะไร้คนดูแลและเหลือชีวิตเพียงเล็กน้อย แต่กำลังบุญที่เคยทำไว้คุ้มครองเขา ยักษ์ ภูต งู และสัตว์อื่นไม่เบียดเบียน สุนัขมาเลียเท้า เหยี่ยวและสุนัขจิ้งจอกเดินเวียนรักษา ฝูงนกช่วยคาบสิ่งสกปรกออก และเทวดาให้น้ำนมจากนิ้วแก่เด็ก จึงหลับอยู่ได้อย่างปลอดภัย

เวลาใกล้รุ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรวจดูสัตวโลกด้วยพุทธจักษุ เห็นเด็กซึ่งถูกทอดทิ้งจึงเสด็จไปยังป่าช้า มหาชนตามมาประชุมกัน พระองค์ตรัสพยากรณ์ว่า แม้เด็กนี้กำลังไร้ที่พึ่ง แต่ต่อไปจะเป็นผู้มีตระกูลสูงและมีโภคสมบัติมากในนคร เมื่อผู้คนถามถึงเหตุแห่งความพินาศและความสำเร็จ พระองค์ทรงอธิบายว่า การเกิดในครรภ์หญิงแพศยาและถูกทิ้งเป็นผลจากวาจาหยาบต่อพระสงฆ์ ส่วนการรอดชีวิตและสมบัติในอนาคตเป็นผลจากการกลับใจ มีศรัทธา และถวายข้าวยาคู ๗ วัน

กฎุมพีผู้มีทรัพย์ ๘๐ โกฏิรับเด็กนั้นเป็นบุตรต่อพระพักตร์พระพุทธเจ้า เมื่อกฎุมพีถึงแก่กรรม เด็กเติบโตขึ้นเป็นคฤหบดี ครอบครองทรัพย์มาก และยินดีในการให้ทาน พระศาสดาทรงพยากรณ์ต่อไปว่า เขาจะมีชีวิตในมนุษยโลกถึง ๑๐๐ ปี พรั่งพร้อมด้วยกามคุณ ครั้นสิ้นชีวิตแล้วจะไปเกิดเป็นโอรสของท้าวสักกะในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

แกนคำสอน

• วาจาหยาบที่กล่าวต่อพระสงฆ์ด้วยจิตตระหนี่เป็นอกุศลซึ่งให้ผลเป็นความตกต่ำและไร้ที่พึ่ง
• การรับคำตักเตือน กลับใจ ขอขมา และสร้างกุศลด้วยศรัทธา สามารถก่อผลดีที่คุ้มครองและเปลี่ยนแนวทางชีวิตได้
• ชีวิตของบุคคลอาจปรากฏทั้งผลบาปและผลบุญต่างวาระกัน พระพุทธญาณทรงเห็นเหตุและผลเหล่านั้นอย่างครบถ้วน

พระสูตรนี้กล่าวถึงผลของกรรมเดิมสองด้าน ถูกทอดทิ้งเพราะอกุศลทางวาจา ทว่ารอดชีวิต เจริญด้วยทรัพย์ และมีสุคติเป็นเบื้องหน้าเพราะกุศลจากการกลับใจและบำรุงพระรัตนตรัย เมื่อจบเทศนา สัตว์จำนวนมากได้บรรลุธรรม