เสริณีเปติวัตถุ

เสริณีเปติวัตถุ ว่าด้วยผลของความตระหนี่ นางเสริณีเคยอยู่ในหัตถินีบุรี แคว้นกุรุ และอาศัยความงามเลี้ยงชีวิต ครั้งหนึ่งภิกษุจำนวนมากมาประชุมกันเพื่อทำอุโบสถ ชาวเมืองจึงจัดเตรียมเครื่องทาน เช่น งา ข้าวสาร เนยใส เนยข้น และน้ำผึ้ง เพื่อถวายมหาทาน แต่นางเสริณีไม่มีศรัทธา ถูกความตระหนี่ครอบงำ แม้ผู้คนชวนให้ร่วมอนุโมทนา นางก็ปฏิเสธและกล่าวดูหมิ่นว่าการถวายแก่สมณะไม่มีประโยชน์

เมื่อตายแล้วนางเกิดเป็นเปรตอยู่หลังคูเมืองชายแดนแห่งหนึ่ง มีร่างเปลือย ผิวพรรณน่าเกลียด ซูบผอมจนเห็นซี่โครง อุบาสกชาวหัตถินีบุรีผู้เดินทางมาค้าขายพบและสอบถาม นางยอมรับว่าทำกรรมชั่วเพราะถูกความตระหนี่ครอบงำ ทั้งที่มีสมณพราหมณ์ผู้เป็นเนื้อนาบุญและมีไทยธรรมอยู่ นางกลับไม่ให้ทานและไม่สร้างบุญเป็นที่พึ่งแก่ตน

วิบากของนางเป็นความทุกข์จากความหิวกระหาย เมื่อเข้าใกล้แม่น้ำ น้ำกลับแห้งเหลือแต่ทราย เมื่อหลบร้อนเข้าใต้ร่มไม้ ร่มกลับกลายเป็นแดด และลมที่พัดมากลับมีสัมผัสเหมือนเปลวไฟเผาร่าง นางกล่าวว่ายังมีทุกข์อื่นที่รุนแรงกว่านี้อีก แล้วขอให้อุบาสกกลับไปบอกมารดาที่หัตถินีนครว่า นางมีทรัพย์๔๐๐,๐๐๐ ซ่อนไว้ใต้เตียงโดยไม่เคยบอกใคร ขอให้มารดานำทรัพย์นั้นไปใช้เลี้ยงชีวิตส่วนหนึ่ง ทำทานส่วนหนึ่ง และอุทิศส่วนบุญให้นาง

อุบาสกรับคำ เมื่อกลับถึงหัตถินีนครจึงแจ้งข้อความทั้งหมดแก่มารดาของนางเสริณี มารดาพบทรัพย์ตามที่บอก นำมาถวายทานแก่ภิกษุสงฆ์และอุทิศส่วนบุญให้ธิดา เมื่อนางเสริณีได้รับและอนุโมทนาส่วนบุญ ก็พ้นจากความทุกข์และมีความสุขด้วยเครื่องอุปกรณ์ที่เกิดขึ้น ทั้งมารดาของนางก็สามารถดำรงชีวิตอย่างสบาย นางปรากฏกายให้มารดาเห็นและบอกผลที่ได้รับ

แกนคำสอน

• ความตระหนี่ทำให้ผู้มีทรัพย์และโอกาสสร้างกุศลพลาดการทำบุญเป็นที่พึ่งแก่ตน
• ทรัพย์ที่เก็บซ่อนไว้โดยไม่ใช้ให้เกิดประโยชน์ไม่อาจติดตามผู้ตายไปได้ การแบ่งทรัพย์เลี้ยงชีวิตและให้ทานย่อมมีคุณค่ากว่า
• การถวายทานแก่พระสงฆ์แล้วอุทิศส่วนบุญ เมื่อผู้ล่วงลับอนุโมทนา ย่อมเกื้อกูลเขาให้ได้รับความสุข

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำเหตุการณ์นี้เป็นเรื่องตั้ง แล้วแสดงธรรมแก่บริษัท เพื่อให้เห็นผลแห่งกรรมและโทษของความตระหนี่ เรื่องนี้จึงไม่ได้กล่าวว่านางเสริณีหลอกลวงผู้คน หรือว่าพระมหาโมคคัลลานะพบนางระหว่างบิณฑบาต แต่เป็นการสนทนาระหว่างนางเปรตกับอุบาสกผู้รับฝากข่าวไปถึงมารดาของนางโดยตรง