คูถขาทกเปติวัตถุ

คูถขาทกเปติวัตถุ (หรือ คูถขาทิกเปติวัตถุที่ ๒) จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร) เป็นเรื่องราวการสนทนาระหว่าง พระมหาโมคคัลลานเถระ และนางเปรตตนหนึ่งผู้ได้รับทุกขเวทนาอย่างแสนสาหัสในเปตโลก ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงผลแห่งกรรมชั่วที่มนุษย์ได้กระทำไว้ขณะยังมีชีวิตอยู่ โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้

• สถานที่และบุคคลสำคัญ: เหตุเกิด ณ พระเชตวันมหาวิหาร พระศาสดา พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงปรารภนางเปรตผู้กินคูถตนหนึ่ง โดยมีพระมหาโมคคัลลานเถระเป็นผู้สนทนาและซักถามความเป็นมาของนางเปรต
• ลักษณะความทุกข์ทรมาน: พระมหาโมคคัลลานเถระได้พบเห็นนางเปรตโผล่ขึ้นมาจากหลุมคูถ (หลุมอุจจาระ) ร้องครวญครางด้วยความทุกข์ทรมาน จึงได้เอמהตถามถึงสาเหตุที่ต้องมาเสวยวิบากกรรมอันลามกเช่นนี้
• สาเหตุแห่งกรรม: นางเปรตได้ยอมรับว่าตนเองต้องมาเกิดและเสวยทุกข์ในยมโลกและเปตโลก ก็เพราะผลแห่งการทำกรรมชั่วในอดีต (มีเนื้อหาและที่มาคล้ายคลึงกับเรื่องที่ ๘ หรือปฐมคูถขาทกเปติวัตถุ แต่มีความต่างกันตรงที่เรื่องราวก่อนหน้าเกี่ยวข้องกับอุบาสกผู้สร้างวิหาร ส่วนเรื่องนี้กล่าวถึงอุบาสิกาผู้สร้างวิหาร)

คำสอนหลักและบทสรุป: พระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงกฎแห่งกรรมอย่างชัดเจนว่า บาปอกุศลกรรมที่บุคคลกระทำไว้ ย่อมส่งผลให้ไปเกิดเป็นเปรตได้รับความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสในอบายภูมิ การที่เรื่องนี้เชื่อมโยงกับการสร้างวิหารของอุบาสิกา แต่ยังคงต้องมารับกรรมในหลุมคูถ ชี้ให้เห็นว่า แม้จะมีการทำบุญกุศล แต่หากมีการกระทำบาปกรรมหรืออกุศลจิตอันลามกในด้านอื่นๆ ก็ย่อมหนีไม่พ้นวิบากกรรมที่ตนได้ก่อไว้ เป็นคติเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนละเว้นความชั่ว ประพฤติแต่ความดี และสำรวมระวังในกรรมทั้งปวง