โภคสังหรเปตวัตถุ

โภคสังหรเปตวัตถุ (ว่าด้วยเรื่องเปรตผู้สะสมทรัพย์สมบัติ) ปรากฏอยู่ในพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปรตวัตถุ เล่มที่ 26 ซึ่งเป็นเรื่องราวที่สะท้อนให้เห็นถึงโทษของการเป็นผู้ตระหนี่ถี่เหนียวจนเกินเหตุ และผลกรรมจากการยึดติดในทรัพย์สินทางโลกอย่างรุนแรง

เนื้อหาเริ่มต้นด้วยการที่พระมหาโมคคัลลานเถระได้พบกับเปรตตนหนึ่งในระหว่างที่เดินทางลงจากเขาคิชฌกูฏ เปรตตนนี้มีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว มีร่างกายซูบผอมและมีกลิ่นเหม็นเน่าฟุ้งกระจาย พระเถระจึงได้ถามถึงสาเหตุที่ต้องมาเสวยวิบากกรรมเช่นนี้ เปรตจึงได้เล่าถึงอดีตชาติของตนว่า ตนเคยเป็นเศรษฐีผู้ร่ำรวยในเมืองราชคฤห์ แต่เป็นคนที่มีใจตระหนี่อย่างยิ่ง ไม่เคยให้ทาน ไม่เคยทำบุญกุศล และไม่เคยแบ่งปันทรัพย์สินให้แก่ใครเลย แม้แต่กับบุตรภรรยาหรือคนรับใช้ในบ้าน ทั้งยังคอยขัดขวางไม่ให้ผู้อื่นทำบุญอีกด้วย

บทสรุปของเรื่องนี้เน้นย้ำถึงสัจธรรมที่ว่า ทรัพย์สมบัติทั้งปวงเป็นเพียงสิ่งที่มนุษย์ครอบครองได้เพียงชั่วคราว แต่บาปกรรมที่เกิดจากความโลภและความตระหนี่นั้นจะติดตามตัวไปทุกภพทุกชาติ โดยใจความสำคัญของโภคสังหรเปตวัตถุ สามารถสรุปได้เป็นหมวดหมู่ดังนี้:

• ความตระหนี่เป็นโทษ: การยึดติดในทรัพย์สินจนลืมแบ่งปันผู้อื่น นำไปสู่การเกิดในอบายภูมิ
• ผลของกรรม: ผู้ที่ใช้ชีวิตโดยปราศจากการทำทาน มักจะได้รับความทุกข์ทรมานเป็นเปรต เสวยวิบากกรรมที่น่าเวทนา
• ความไม่เที่ยง: ทรัพย์สินที่สะสมไว้ไม่อาจนำติดตัวไปได้เมื่อสิ้นชีวิต เหลือทิ้งไว้เพียง "ผลกรรม" ที่ตนได้กระทำไว้เท่านั้น

เรื่องนี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนดำเนินชีวิตอยู่บนความไม่ประมาท ฝึกฝนการเป็นผู้ให้ (ทาน) เพื่อกำจัดความโลภในจิตใจ เพราะการรู้จักเสียสละคือหนทางที่นำไปสู่ความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า