เสฏฐิปุตตเปตวัตถุ

สรุปเนื้อหา เสฏฐิปุตตเปตวัตถุ (ขุททกนิกาย)

พระสูตรนี้แสดงถึงเรื่องราวของเปรตผู้เป็นบุตรเศรษฐี ๔ คน ชาวเมืองสาวัตถี ในอดีตกาลได้มัวเมาในโภคทรัพย์และประพฤติผิดในกาม (ล่วงเกินภรรยาผู้อื่น) เมื่อทำกาละ (เสียชีวิต) แล้ว ได้ไปบังเกิดในโลหกุมภีนรก ต้องทนทุกข์ทรมานหมกไหม้อยู่เป็นเวลานานถึง ๖ หมื่นปีเต็ม เมื่อมีความทุกข์เวทนาอย่างหนักและโผล่ขึ้นมาถึงขอบปากหม้อโลหกุมภี พยายามจะกล่าวคาถาคนละคาถาเพื่อระบายความทุกข์และความสำนึกผิด แต่ด้วยความเจ็บปวดจึงเปล่งออกมาได้เพียงอักษรพยางค์แรก คือคำว่า ส น ทุ โส เท่านั้น ก่อนจะจมลงไปใหม่

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในรัชสมัยของพระเจ้าปัสเสนทิโกศล ซึ่งทรงได้ยินเสียงปริศนานี้ในยามราตรีและทรงตื่นกลัว ปุโรหิตผู้หวังลาภจึงทูลแนะให้ทำพิธีบูชายัญด้วยการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต แต่พระนางมัลลิกาเทวีทรงทักท้วงและแนะนำให้เสด็จไปทูลถามพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระศาสดาจึงทรงแสดงธรรมและตรัสเล่าประวัติความเป็นมา พร้อมทั้งตรัสคาถาที่เปรตเหล่านั้นต้องการจะกล่าวให้บริบูรณ์ ซึ่งมีใจความสำคัญสะท้อนถึงผลแห่งบาปกรรมและข้อคิดเตือนใจ ดังนี้

• ความทุกข์อันยาวนานของคนบาป: ผู้ที่ทำบาปกรรมไว้ ย่อมได้รับความทุกข์ทรมานอย่างยาวนานไร้ที่สิ้นสุดในนรก
• โทษของการตระหนี่: การมีทรัพย์สินเงินทองหรือไทยธรรมอยู่แต่ไม่ยอมเผื่อแผ่แบ่งปัน ไม่ทำบุญให้ทาน ย่อมทำให้เป็นอยู่ด้วยความยากลำบากและไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตน
• ความตั้งใจในการทำความดี: หากมีโอกาสได้กลับมาเกิดเป็นมนุษย์อีกครั้ง จะไม่ประมาท จะเป็นผู้รู้ความต้องการของผู้ขอ มีความสำรวมในศีล และตั้งใจสร้างกุศลคุณความดีให้มาก

เมื่อพระศาสดาแสดงธรรมจบลง มหาชนเกิดความสังเวชและเข้าใจในกฎแห่งกรรม โดยบุรุษผู้นำดินเหนียวและดอกอุบลได้บรรลุโสดาปัตติผล ส่วนพระเจ้าปัสเสนทิโกศลทรงละความกำหนัดในทางผิด และทรงกลับมามีความยินดีเฉพาะในภรรยาของตน