สัมปสาทนียสูตร

สัมปสาทนียสูตร (ทีฆนิกาย DN 28) เป็นพระสูตรที่บันทึกเหตุการณ์ขณะที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ปาวาริกัมพวัน ใกล้เมืองนาลันทา ท่านพระสารีบุตรได้แสดงความเลื่อมใสอย่างยิ่งในพระพุทธเจ้า ด้วยการบันลือสีหนาทว่า ไม่เคยมี ไม่เคยมีในอนาคต และไม่มีในปัจจุบัน สมณะหรือพราหมณ์อื่นใดที่มีความรู้ยิ่งไปกว่าพระผู้มีพระภาคในทางพระสัมโพธิญาณ

เมื่อพระพุทธองค์ทรงซักถามว่า พระสารีบุตรได้กำหนดรู้ใจของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต อนาคต และปัจจุบันทั้งหมดหรือ ท่านสารีบุตรตอบว่าท่านไม่ได้รู้ด้วยเจโตปริยญาณโดยตรง แต่ท่านได้พิจารณาจากแนวทางของพระธรรม คือ พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ล้วนละนิวรณ์ 5 ประการ มีใจตั้งมั่นในสติปัฏฐาน 4 และเจริญโพชฌงค์ 7 ตามความเป็นจริง จึงได้ตรัสรู้พระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ การแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคทรงเยี่ยมยอด ประณีต ทั้งฝ่ายธรรมดำและธรรมขาว พร้อมด้วยอุปมาต่างๆ ทำให้พระสารีบุตรเกิดความรู้ยิ่งในธรรมเหล่านั้น จนเกิดความเลื่อมใสอย่างไม่มีประมาณ

พระสารีบุตรได้ยกย่องการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้าว่ายอดเยี่ยม ในหลายๆ ด้าน อาทิ การแสดงกุศลธรรม ได้แก่ สติปัฏฐาน 4, สัมมัปปธาน 4, อิทธิบาท 4, อินทรีย์ 5, พละ 5, โพชฌงค์ 7, และอริยมรรคมีองค์ 8 ซึ่งนำไปสู่เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ การแสดงอายตนะ 6 ทั้งภายในและภายนอก การแสดงเรื่องการก้าวลงสู่ครรภ์ 4 แบบ รวมถึงการแสดงเรื่องความรู้เกี่ยวกับการจุติและปฏิสนธิของสัตว์โลก และทัสสนสมาบัติ 4 ซึ่งแสดงถึงพระปัญญาคุณอันล้ำเลิศและพระมหากรุณาธิคุณของพระพุทธองค์

โดยสรุป สัมปสาทนียสูตรจึงเป็นการแสดงออกถึงความเลื่อมใสอย่างลึกซึ้งของพระสารีบุตรต่อพระพุทธเจ้า ผ่านการพรรณนาคุณแห่งพระธรรมที่พระองค์ทรงแสดง ซึ่งเป็นแนวทางที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ทรงปฏิบัติเพื่อการตรัสรู้และเป็นหนทางแห่งการหลุดพ้นอย่างแท้จริง