นันทิวิสาลชาดก ว่าด้วยเรื่องความสำคัญของถ้อยคำที่ไพเราะและสุภาพ จากพระไตรปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก (เล่มที่ 27) มีใจความโดยสรุปดังนี้

ในอดีตกาล ณ กรุงตักศิลา มีพราหมณ์ผู้หนึ่งเลี้ยงโคเผือกตัวหนึ่งชื่อว่า "นันทิวิสาล" พราหมณ์รักโคตัวนี้เหมือนลูกและเลี้ยงดูอย่างดี โคตัวนี้จึงมีความกตัญญูและตั้งใจจะตอบแทนพระคุณพราหมณ์ โดยแนะนำให้พราหมณ์นำตนไปท้าพนันลากเกวียน 100 เล่มที่ผูกติดกันกับเศรษฐีในเมือง ด้วยเงินเดิมพัน 1,000 กหาปนะ

เมื่อถึงวันแข่งขัน พราหมณ์ได้ขึ้นไปนั่งบนเกวียนแล้วกล่าวด้วยถ้อยคำหยาบคายว่า "เจ้าโคถ่อย จงลากไปซิ" ด้วยความที่โคเป็นสัตว์ที่มีเกียรติและไม่เคยได้รับคำดูหมิ่น จึงยืนนิ่งเฉยไม่ยอมขยับเขยื้อน ทำให้พราหมณ์แพ้พนันและต้องเสียเงิน 1,000 กหาปนะ เมื่อพราหมณ์กลับมาบ้านด้วยความเสียใจและเศร้าโศก โคได้ถามถึงสาเหตุ เมื่อทราบเรื่องจึงบอกให้พราหมณ์ไปท้าพนันใหม่อีกครั้งด้วยเงินเดิมพันที่สูงขึ้นเป็น 2,000 กหาปนะ พร้อมกำชับว่าให้พราหมณ์พูดกับตนด้วยถ้อยคำที่สุภาพและไพเราะ

ในการแข่งขันรอบใหม่ เมื่อพราหมณ์กล่าวด้วยถ้อยคำอ่อนหวานว่า "เจ้าโคผู้เจริญ จงลากไปซิ" โคจึงใช้พละกำลังทั้งหมดลากเกวียนทั้ง 100 เล่มไปได้อย่างง่ายดาย ทำให้พราหมณ์ชนะพนันได้รับเงินรางวัลกลับมาเป็นจำนวนมาก

  • ข้อคิดจากชาดก:
  • การใช้ถ้อยคำที่สุภาพไพเราะก่อให้เกิดผลดีและนำไปสู่ความสำเร็จ
  • ถ้อยคำที่หยาบคายย่อมสร้างความขุ่นเคืองใจและเป็นอุปสรรคต่อการทำงาน
  • ความกตัญญูเป็นคุณธรรมที่ควรยึดถือไม่ว่าจะอยู่ในสถานะใด

สรุปได้ว่า นันทิวิสาลชาดก สอนให้เห็นถึงอานุภาพของ "วาจา" ที่เปรียบเสมือนเครื่องมือในการซื้อใจคน หากรู้จักใช้คำพูดที่ดีและให้เกียรติผู้อื่น ย่อมได้รับความร่วมมือและสามารถแก้ไขปัญหาที่ยากลำบากให้สำเร็จลุล่วงไปได้

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-09-04