โรหิณีชาดก

โรหิณีชาดก เป็นชาดกที่ว่าด้วยเรื่องราวของความเป็นเพื่อนและความสัมพันธ์ในครอบครัว โดยมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ณ เชตวันมหาวิหาร เพื่อตักเตือนภิกษุรูปหนึ่งที่มักโกรธเคืองและทำร้ายมารดาของตนอยู่เป็นประจำ พระองค์จึงทรงหยิบยกเรื่องราวในอดีตมาเล่าให้ฟังเพื่อเป็นคติเตือนใจ

ในอดีตกาล ณ กรุงพาราณสี มีชายหนุ่มผู้หนึ่งอาศัยอยู่ร่วมกับมารดาและน้องสาวชื่อว่า โรหิณี วันหนึ่ง มารดาด้วยความชราและเข้าใจผิดคิดว่าบุตรชายโง่เขลา จึงเอาท่อนไม้เขวี้ยงใส่เพื่อสั่งสอน แต่วิถีไม้พลาดไปโดนบุตรชายเข้า ทำให้ชายหนุ่มเกิดความโกรธแค้นอย่างรุนแรง ถึงขนาดจะลงมือฆ่ามารดาบังเกิดเกล้าของตน แม้ว่าน้องสาวจะพยายามห้ามปรามและอธิบายเหตุผลอย่างไร เขาก็ไม่ยอมฟัง จนกระทั่งบันดาลโทสะทำร้ายน้องสาวจนถึงแก่ความตาย และเมื่อน้องสาวสิ้นใจไปแล้ว เขาก็กลับมาได้สติและนั่งร้องไห้คร่ำครวญด้วยความเสียใจในภายหลัง

จากเหตุการณ์ดังกล่าว พระพุทธองค์ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์สรุปใจความสำคัญว่า “การคบหาสมาคมกับศัตรูที่เป็นบัณฑิต (ผู้มีปัญญา) ยังประเสริฐกว่าการคบหาหรือรับความเอ็นดูจากคนพาล” พร้อมทั้งทรงชี้ให้เห็นถึงความวิบัติอันเกิดจากความโง่เขลา ความโกรธ และการขาดสติ ซึ่งนำพาความพินาศมาสู่ครอบครัวและชีวิตตนเอง

• หมวดหมู่: เอกนิบาตชาดก / อัตถกามวรรค
• ตัวละครหลัก: ชายหนุ่มผู้โกรธง่าย, นางโรหิณี (น้องสาว), มารดา
• คำสอนสำคัญ:
  • ความโกรธและความขาดสติย่อมนำความพินาศมาสู่ผู้ทำ
  • การคบหาหรือเชื่อฟังคนพาลนำมาซึ่งความเสียใจภายหลัง
  • ปัญญาและการยับยั้งชั่งใจเป็นเกราะคุ้มครองที่ดีที่สุด