สังขธมชาดก

สังขธมนชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงคำสอนเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตด้วยความพอประมาณ ไม่ทำสิ่งใดเกินพอดี ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงขึ้น ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภภิกษุผู้ว่ายากรูปหนึ่ง

เนื้อเรื่องในอดีตกาล พระโพธิสัตว์ได้บังเกิดในตระกูลคนเป่าสังข์ วันหนึ่งได้พาบิดาไปร่วมงานเฉลิมฉลองในกรุงพาราณสีจนได้ทรัพย์สินเงินทองมา เมื่อเดินทางกลับและเข้าใกล้บริเวณดงโจร พระโพธิสัตว์ผู้เป็นบุตรได้เตือนบิดาให้หยุดเป่าสังข์หลายครั้ง แต่บิดากลับดื้อรั้น ไม่เชื่อฟัง โดยคิดว่าจะใช้เสียงสังข์ไล่พวกโจรให้หนีไป จึงเป่าสังข์ต่อไปอย่างไม่หยุดหย่อน ผลปรากฏว่าเสียงสังข์ได้ไปดึงดูดพวกโจรให้ยกพวกมารุมปล้นชิงทรัพย์สินทั้งหมดไปจนหมดสิ้น พระโพธิสัตว์จึงได้กล่าวคาถาเตือนสติว่า การเป่าสังข์จนเกินประมาณนั้นเป็นความชั่วช้า ทำให้โภคทรัพย์ที่หามาได้ต้องฉิบหายไปจนหมดสิ้น

จากชาดกเรื่องนี้ พระศาสดาได้ทรงนำมาเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ในปัจจุบัน โดยทรงแสดงว่า:

• บิดาผู้ดื้อรั้น ไม่เชื่อฟังคำเตือน ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น ภิกษุผู้ว่ายาก ในกาลปัจจุบัน
• บุตรผู้มีปัญญาและรู้จักประมาณตน ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น เราตถาคต (พระพุทธเจ้า)

คำสอนหลักของชาดกเรื่องนี้ คือ การเตือนสติให้พุทธศาสนิกชนและมนุษย์ทุกคนพึงละเว้นความประมาท และไม่กระทำการใด ๆ ที่เกินประมาณ เพราะการทำอะไรที่ล้นเกินหรือขาดความพอดี ย่อมนำความพินาศและความเดือดร้อนมาสู่ตนเอง เหมือนดั่งบิดาผู้เป่าสังข์จนเกินประมาณจนต้องสูญเสียทรัพย์สินทั้งหมดไป