มังคลชาดก

มังคลชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงคำสอนเกี่ยวกับการละทิ้งความงมงายและการถือมงคลตื่นข่าว โดยมีเหตุการณ์เริ่มต้นจากพราหมณ์ผู้มั่งคั่งในเมืองราชคฤห์ผู้หนึ่ง เกิดความหวาดกลัวว่าผ้าสาฎกที่ถูกหนูกัดจะเป็นลางร้ายหรืออวมงคลเช่นเดียวกับตัวกาฬกรรณี จึงใช้ให้บุตรชายนำไปทิ้งที่ป่าช้าผีดิบโดยไม่ให้ใช้มือสัมผัส

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบเรื่องด้วยพระญาณ จึงเสด็จไปรับเอาผ้าสาฎกนั้นต่อหน้ามาณพ ทำให้พราหมณ์ผู้บิดาเกรงว่าพระองค์จะได้รับอันตรายจากอวมงคล จึงนำผ้าผืนอื่นมาถวายเพื่อขอแลกคืน พระองค์จึงทรงแสดงธรรมโปรดว่า นักบวชผู้ปฏิบัติธรรมย่อมไม่หวั่นไหวต่อสิ่งเหล่านี้ และทรงนำเรื่องในอดีตกาลมาเล่าสาธกเตือนสติว่า พระโพธิสัตว์เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นดาบสก็เคยกระทำเช่นเดียวกันนี้ เพื่อกำจัดความยึดมั่นถือมั่นในเรื่องลางร้ายของพราหมณ์ผู้รู้ลักษณะผ้าในอดีตเช่นกัน

พระองค์ตรัสพระคาถาใจความสำคัญสรุปได้ว่า:

• การไม่ถือมงคลตื่นข่าว: ผู้ใดไม่ถือมงคลตื่นข่าว ไม่เชื่อถืออุกกาบาต ความฝัน หรือลักษณะดีร้าย
• การล่วงพ้นโทษ: ผู้นั้นชื่อว่าล่วงพ้นโทษแห่งความงมงาย
• การหลุดพ้นจากกิเลส: สามารถครอบงำกิเลสและเครื่องร้อยรัดในภพภูมิ และจะไม่กลับมาเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏอีก

เมื่อจบการแสดงธรรม พราหมณ์และบุตรได้บรรลุนิติภาวะทางธรรมคือโสดาปัตติผล พระศาสดาจึงทรงประชุมชาดกโดยระบุว่า พราหมณ์และบุตรในครั้งนั้นคือสองพ่อลูกในปัจจุบัน ส่วนดาบสผู้สอนในอดีตกาลคือพระองค์เอง