อกตัญญุชาดก

อกตัญญูชาดก เป็นพระชาดกในขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร ที่แสดงให้เห็นถึงผลกรรมของการเป็นคนอกตัญญู ไม่รู้คุณคน ผ่านเรื่องเล่าทั้งในอดีตชาติและปัจจุบันชาติ ซึ่งมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นพระพาราณสีเศรษฐี และท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีทรงเป็นคู่กรณี

ใจความสำคัญของเรื่องเริ่มต้นจากท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีผู้ใจบุญ ได้ให้ความช่วยเหลือและต้อนรับเศรษฐีชาวปัจจันตชนบทผู้เป็นสหายที่ไม่เคยพบหน้ากันมาก่อนเป็นอย่างดี แต่เมื่อฝ่ายอนาถบิณฑิกเศรษฐีส่งสินค้าและคนงานไปค้าขายที่เมืองของเศรษฐีปัจจันตชนบท กลับไม่ได้รับการต้อนรับ แถมยังถูกดูแคลนและปฏิเสธน้ำใจ ต่อมาเมื่อบริวารของเศรษฐีปัจจันตชนบทเดินทางมาอีกครั้งและถูกคนของอนาถบิณฑิกเศรษฐีปล้นสินค้าจนหมดตัว พระศาสจึงทรงนำเรื่องราวดังกล่าวมาตรัสเล่าเพื่อแสดงว่า ความเนรคุณและไม่รู้คุณคนย่อมนำความเดือดร้อนมาสู่ตนเองในที่สุด

คำสอนหลักและข้อคิดจากพระสูตร:

• ความกตัญญูกตเวที: การรู้จักบุญคุณและตอบแทนผู้มีพระคุณเป็นเครื่องหมายของคนดี หากใครได้รับความช่วยเหลือหรือประโยชน์ก่อน แต่กลับลืมคุณผู้นั้น ย่อมได้รับผลกรรมในภายหลัง
• ผลของความอกตัญญู: ผู้ที่ไม่รู้คุณคน เมื่อยאםมีกิจการหรือความเดือดร้อนเกิดขึ้นในภายหลัง ย่อมไม่ได้รับความช่วยเหลือจากผู้ใดอีก
• กฎแห่งกรรม: การกระทำความดีหรือความอกตัญญูย่อมส่งผลสะท้อนกลับมาหาตัวผู้กระทำเสมอ ดังเช่นเศรษฐีปัจจันตชนบทผู้ไม่รู้คุณคนทั้งในอดีตและปัจจุบันชาติ