ปัญจภีรุกชาดก

ปัญจภีรุกชาดก เป็นชาดกในขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภเหตุการณ์ที่พระองค์ทรงกำจัดมารธิดาผู้เข้ามาประเล้าประโลม โดยทรงนำเรื่องในอดีตชาติมาตรัสเล่าเพื่อเป็นอนุสติแก่ภิกษุสงฆ์

ใจความสำคัญของชาดกนี้ กล่าวถึงอดีตชาติเมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระราชกุมารองค์เล็กที่สุดในบรรดาพระเชษฐา ๑๐๐ องค์ และได้เดินทางไปครองราชสมบัติที่เมืองตักกสิลา พระองค์ทรงรำลึกถึงเหตุการณ์รอดพ้นจากภัยของนางยักษิณี (รากษส) ในกาลก่อนได้ เนื่องด้วยทรงยึดมั่นในแนวทางปฏิบัติที่ดีงาม จึงทรงเปล่งพระอุทานเป็นคาถาหลักประจำชาดกความว่า "เราไม่ตกอยู่ในอำนาจของพวกรากษส เพราะความเพียรมั่นคง ดำรงอยู่ในคำแนะนำของท่านผู้ฉลาด และความไม่หวาดหวั่นต่อภัยและความสยดสยอง สวัสดิภาพจากภัยอันใหญ่หลวงจึงมีแก่เรา"

จากเรื่องราวในพระสูตรนี้ สามารถสรุปหลักธรรมคำสอนที่สำคัญได้ดังนี้ครับ:

• การเชื่อฟังคำแนะนำของผู้ฉลาด: การดำรงอยู่ในโอวาทและคำแนะนำของผู้รู้ เช่น พระปัจเจกพุทธเจ้า เป็นเกราะป้องกันภัยอันตรายในชีวิต
• ความเพียรอันมั่นคง: ความเด็ดเดี่ยวและแน่วแน่ในการทำความดีช่วยให้เอาชนะอุปสรรคและกิเลสทั้งปวงได้
• ความไม่หวั่นไหวต่อภัย: การมีสติ ไม่หวาดกลัวหรือสยดสยองต่ออารมณ์ที่เข้ามายั่วยวนหรือคุกคาม ทำให้จิตใจไม่ตกเป็นทาสของกิเลสและภัยอันตราย

ในท้ายที่สุด พระศาสดาทรงประชุมชาดก โดยทรงระบุว่า ราชกุมารผู้ไปปกครองนครตักกสิลาในครั้งนั้น คือพระองค์เองในปัจจุบัน