คังเคยยชาดก

คังเคยยชาดก เป็นชาดกที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อสอนภิกษุหนุ่มสองรูปที่มีนิสัยชอบโอ้อวดรูปโฉมตนเองและเที่ยวทุ่มเถียงกันว่าใครมีความงดงามกว่ากัน จนกระทั่งเข้าไปถามพระเถระแก่รูปหนึ่งเพื่อให้ช่วยตัดสิน แต่พระเถระกลับกล่าวสรรเสริญตนเองว่าตนนั้นงดงามกว่าปลาทั้งสอง ทำให้ภิกษุหนุ่มเหล่านั้นไม่พอใจและเกิดการโต้เถียงกันขึ้น พระพุทธองค์จึงทรงระลึกชาติเพื่อยกอดีตอุทาหรณ์มาสอนว่าพฤติกรรมนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอดีต

ในอดีตกาล มีปลาสองตัวจากแม่น้ำคงคาและแม่น้ำยมุนาทุ่มเถียงกันเรื่องความงาม จึงไปถามเต่าที่อยู่ใกล้เคียงเพื่อให้ช่วยตัดสิน เต่ากลับไม่ตอบคำถามตรงไปตรงมา แต่กลับยกยอว่าตนเองนั้นมีความงดงามรุ่งเรืองกว่าปลาทั้งสองฝ่าย ปลาทั้งสองจึงตำหนิเต่าว่าการสรรเสริญตนเองนั้นเป็นสิ่งที่ไม่น่าชื่นชมและไม่เป็นที่พอใจของผู้ฟัง ก่อนจะพ่นน้ำใส่เต่าและแยกย้ายกันไป พระพุทธเจ้าทรงประชุมชาดกว่า ปลาสองตัวคือภิกษุหนุ่ม เต่าคือพระเถระแก่ และรุกขเทวดาผู้เห็นเหตุการณ์คือพระองค์เอง

คำสอนหลักของชาดกเรื่องนี้ประกอบด้วย:

• การละความยึดติด: การมัวเมาในรูปโฉมหรือความสวยงามเป็นเรื่องไร้สาระและเป็นความหลงผิดที่ไม่นำไปสู่ความหลุดพ้น
• โทษของการโอ้อวด: การยกยอตนเองหรือการสรรเสริญตนเองต่อหน้าผู้อื่นเป็นกิริยาที่ไม่น่าเลื่อมใส และมักสร้างความรำคาญใจให้แก่ผู้ที่พบเห็น
• ความประพฤติที่เหมาะสม: การเป็นบรรพชิตควรละเว้นจากการวิพากษ์วิจารณ์เรื่องรูปโฉมและการโอ้อวด เพื่อรักษาศีลและมุ่งเน้นในการบำเพ็ญภาวนามากกว่าการหลงไหลในรูปลักษณ์ภายนอก