มหาปิงคลชาดก

มหาปิงคลชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงผลแห่งการกระทำของบุคคลผู้ปกครองบ้านเมืองด้วยความไม่เป็นธรรม โดยพระศาสดาตรัสชาดกเรื่องนี้เพื่อปรารภถึงเหตุการณ์ที่พระเทวทัตถูกแผ่นดินสูบ ซึ่งสร้างความยินดีให้กับผู้คนทั่วไป เพราะพระเทวทัตเปรียบเสมือนเสี้ยนหนามของพระพุทธศาสนาเฉกเช่นเดียวกับพระเจ้ามหาปิงคละในอดีตชาติ

เนื้อหาสำคัญของชาดก มีดังนี้:

• ความโหดร้ายของพระเจ้ามหาปิงคละ: พระองค์ทรงครองราชย์โดยอธรรม รีดนาทาเร้นประชาชนและข่มเหงบริวารอย่างทารุณ ทำให้ผู้คนต่างเกลียดชังเหมือนหนามที่ตำส้นเท้า เมื่อพระองค์สวรรคต ประชาชนจึงต่างเฉลิมฉลองด้วยความยินดี
• ความกลัวของนายประตู: ในขณะที่บ้านเมืองรื่นเริง มีเพียงนายประตูผู้หนึ่งที่สะอื้นร้องไห้ เมื่อพระโพธิสัตว์ (พระโอรสผู้สืบราชสมบัติ) ทรงถาม นายประตูจึงกราบทูลว่าตนไม่ได้อาลัยพระเจ้าปิงคละ แต่กลัวว่าพระองค์ผู้มีนิสัยดุร้ายชอบทุบตีศีรษะผู้อื่นเป็นอาจิณ จะไปสร้างความเดือดร้อนในนรก จนพญายมราชหรือนายนิริยบาลต้องส่งพระองค์กลับมาเกิดใหม่เพื่อทนทุกข์และเขกศีรษะตนอีก
• การปลอบขวัญและปัญญาธรรม: พระโพธิสัตว์ทรงตรัสปลอบโยนนายประตูว่าพระราชานั้นถูกเผาด้วยฟืนและน้ำจำนวนมหาศาล อีกทั้งสถานที่นั้นได้ถูกปิดตายไว้อย่างดีแล้ว ผู้ที่ล่วงลับไปสู่ปรโลกย่อมไม่กลับมาในร่างเดิมอีก นายประตูจึงคลายความกังวลและอยู่เป็นสุขใต้ร่มพระบารมีที่ปกครองโดยธรรม

คำสอนหลักของเรื่อง: ชาดกเรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่า "อำนาจที่ปราศจากธรรมย่อมนำมาซึ่งความเกลียดชัง" ผู้ที่เบียดเบียนผู้อื่นย่อมไม่เป็นที่รักของผู้ใด และเมื่อตายไปย่อมได้รับผลกรรมอันเผ็ดร้อนตามการกระทำของตน นอกจากนี้ยังสอนให้เห็นว่าการมีผู้นำที่ทรงธรรมเป็นที่พึ่งพาของประชาชน ย่อมนำมาซึ่งความร่มเย็นเป็นสุขแก่บ้านเมืองอย่างแท้จริง