พาเวรุชาดก

พาเวรุชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อเปรียบเทียบถึงการเสื่อมลาภสักการะของเหล่านักบวชนอกศาสนา (เดียรถีย์) เมื่อเปรียบเทียบกับบารมีธรรมของพระพุทธองค์ โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

ในอดีตกาล ณ พาเวรุรัฐ ซึ่งเป็นดินแดนที่ไม่มีนกชนิดใดอาศัยอยู่เลย พ่อค้ากลุ่มหนึ่งได้นำ "นกกา" เข้าไปขาย ชาวเมืองต่างตื่นตาตื่นใจเพราะไม่เคยเห็นนกมาก่อน จึงพากันให้ลาภสักการะและปรนนิบัติด้วยอาหารอย่างดีแก่นกกาตัวนั้น ต่อมาพ่อค้ากลุ่มเดิมได้นำ "พระยานกยูง" ที่มีรูปลักษณ์งดงามและมีเสียงร้องอันไพเราะเข้าไปในเมืองนั้นอีก เมื่อชาวเมืองได้เห็นความสง่างามและฟังเสียงร้องของพระยานกยูง ต่างก็พากันหันมาให้ความสนใจและถวายลาภสักการะแก่พระยานกยูงแทน ส่งผลให้ลาภสักการะของนกกาเสื่อมถอยไปโดยสิ้นเชิง

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเหตุการณ์นี้กับสถานการณ์ในสมัยพุทธกาลว่า:

• กากา เปรียบเสมือน เดียรถีย์ หรือนักบวชที่ไร้คุณธรรม ซึ่งเคยได้รับความเลื่อมใสจากผู้คนในยามที่พระพุทธศาสนายังไม่เผยแผ่
• พระยานกยูง เปรียบเสมือน พระพุทธเจ้า ผู้ทรงเพียบพร้อมด้วยพระปัญญาธิคุณและพระสุรเสียงอันไพเราะในการแสดงธรรม
• การเสื่อมลาภของกา เปรียบได้กับการที่ผู้คนหันมาเลื่อมใสในพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า จนเป็นเหตุให้ลาภสักการะของนักบวชลัทธิอื่นเสื่อมถอยไป เปรียบเสมือนหิ่งห้อยที่แสงดับลงเมื่อดวงอาทิตย์อุทัยขึ้น

บทสรุปและคำสอน: ชาดกเรื่องนี้แสดงให้เห็นถึงสัจธรรมที่ว่า สิ่งที่ปราศจากคุณงามความดีที่แท้จริง ย่อมได้รับความนิยมเพียงชั่วคราวตราบเท่าที่ผู้มีคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ยังไม่ปรากฏ แต่เมื่อผู้ที่มีคุณธรรมและปัญญาที่เหนือกว่าอุบัติขึ้น ความจริงย่อมปรากฏชัด และผู้ที่ขาดคุณธรรมย่อมเสื่อมจากลาภสักการะไปเองตามกาลเวลา