มณิชาดก

มณิชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงเรื่องราวของนกพิราบและกา ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงโทษของการโอ้อวด ความหลงตนเอง และการทำตามอย่างคนอื่นโดยไม่รู้จริง จนนำไปสู่ความหายนะ

• เนื้อเรื่องสำคัญ: ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นนกพิราบอาศัยอยู่ ณ โรงครัวของเศรษฐีแห่งเมืองพาราณสี วันหนึ่ง กาซึ่งเป็นสหายได้ถูกพ่อครัวลงโทษด้วยการถอนขนปีกออก ทาแป้งที่ปีก และเอาชิ้นกระดูกร้อยคอไว้เพื่อประจานความผิด เมื่อนกพิราบกลับมาพบเข้าจึงเอ่ยปากทักทายด้วยความเย้าแหย่ ฝ่ายกาผู้หลงระเริงและอับปัญญา กลับโกหกพอกพูนความหลอกลวงโดยอ้างว่าตนกำลังแต่งกายตามแฟชั่นของคนชั้นสูง และมีแก้วมณีประดับคอเพื่อความสวยงาม นกพิราบเห็นความโง่เขลาและท่าทีที่เย่อหยิ่งของกา จึงกล่าวเตือนสติเป็นครั้งสุดท้ายก่อนจะบินหนีเข้าป่าไป ส่วนเจ้ากาผู้หลงใหลในรูปลักษณ์จอมปลอมของตนก็ต้องจบชีวิตลง ณ ที่นั้นเอง
• การประชุมชาดก: พระศาสดาได้ทรงนำเรื่องนี้มาเล่าเพื่อปรารภถึงภิกษุผู้เหลวไหล โดยระบุว่า กาในครั้งนั้นได้มาเกิดเป็นภิกษุผู้เหลวไหลในปัจจุบัน ส่วนนกพิราบคือพระองค์เอง
• คำสอนหลัก: ชาดกเรื่องนี้สอนให้เห็นว่า การประดับตกแต่งหรือทำตามสิ่งสมมติภายนอกโดยไม่มีแก่นสาร ตลอดจนการโอ้อวดตนเองในสิ่งที่น่าอับอาย รังแต่จะทำให้ตนเองกลายเป็นที่น่าขันและนำภัยมาสู่ตัว ในที่สุดผู้ที่หลงมัวเมาในเปลือกนอกย่อมพบกับความพินาศ เหมือนดั่งเช่นกาตัวในเรื่องนี้