กิงฉันทชาดก

กิงฉันทชาดก เป็นชาดกที่แสดงผลแห่งกรรมของปุโรหิตผู้ทุจริตและพระราชาผู้สละราชสมบัติออกผนวช โดยมีเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับผลแห่งการกระทำทั้งในอดีตและปัจจุบัน ดังนี้

• วิบากกรรมของปุโรหิต: ในอดีต ปุโรหิตผู้ทำหน้าที่ตัดสินอรรถคดีกลับรับสินบนและรีดไถประชาชนอย่างอยุติธรรม (เปรียบเปรยว่าเป็นการขูดเลือดเนื้อผู้อื่น) แต่ในขณะเดียวกันก็มีกุศลกรรมจากการรักษาอุโบสถเพียงครึ่งหนึ่งและได้ให้ผลมะม่วงแก่หญิงผู้รักษาอุโบสถ ส่งผลให้เมื่อสิ้นชีวิตลง เขาต้องไปเกิดเป็นเวมานิกเปรตที่เสวยสุขทิพย์เฉพาะเวลากลางคืน แต่ต้องเสวยทุกขเวทนาแสนสาหัสด้วยการควักเนื้อหลังของตนเองออกมาบริโภคในเวลากลางวัน
• บทเรียนของพระดาบส: อดีตพระราชาที่ออกบวชเป็นฤาษีเกิดความยึดติดในรสชาติของผลมะม่วงที่ลอยน้ำมา จนยอมอดอาหารเพื่อรอคอยผลมะม่วงนั้นถึง 7 วัน จนร่างกายซูบผอมและใกล้ตาย สะท้อนให้เห็นถึงโทษของ ตัณหา ที่ทำให้ผู้ทรงศีลตกต่ำและมองไม่เห็นความไม่เที่ยงของสังขาร
• การตักเตือนของเทพธิดา: นทีเทพธิดาได้ปรากฏกายขึ้นเพื่อเตือนสติพระดาบสให้ละวางความยึดติดในกามคุณและตัณหา พร้อมกับพาไปยังสวนมะม่วงทิพย์ ซึ่งในที่นั้นเองพระดาบสได้พบกับเปรตปุโรหิตและได้ทราบความจริงเกี่ยวกับวิบากกรรม ทำให้พระดาบสเกิดความสังเวชและเร่งบำเพ็ญเพียรจนสำเร็จฌานสมาบัติในที่สุด

คำสอนหลัก: ชาดกเรื่องนี้มุ่งสอนให้บุคคลรู้เท่าทัน ตัณหา ซึ่งเป็นตัวกั้นขวางความเจริญทางจิตใจ และย้ำเตือนเรื่อง กฎแห่งกรรม ว่าบุคคลย่อมได้รับผลตามที่ตนกระทำ ผู้ที่เบียดเบียนผู้อื่นย่อมต้องรับทุกข์ทรมาน ส่วนผู้ที่ตั้งมั่นในสุจริตธรรมและรู้จักละวางความยึดติด ย่อมนำตนไปสู่ทางแห่งความพ้นทุกข์ได้