เอกฉัตติยเถราปทาน

เนื้อหาในเอกฉัตติยเถราปทานกล่าวถึงประวัติของพระเถระรูปหนึ่งในสมัยพระพุทธเจ้าพระนามว่า อัตถทัสสี โดยท่านได้พรรณนาถึงอดีตชาติที่ท่านเป็นฤาษีบำเพ็ญพรตอยู่ในอาศรมที่ร่มรื่นริมฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ท่านมีลูกศิษย์มากมายที่ล้วนเป็นผู้ทรงอภิญญาและบำเพ็ญเพียรอยู่ร่วมกันในป่า อาศรมของท่านมีความอุดมสมบูรณ์ทั้งพืชพรรณและสัตว์นานาชนิด บรรยากาศเต็มไปด้วยความสงบและร่มเย็นด้วยกลิ่นหอมของดอกไม้นานาพันธุ์

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อมีศิษย์คนหนึ่งมาแจ้งข่าวว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้อุบัติขึ้นในโลกและกำลังแสดงธรรมเรื่องอริยสัจ 4 อันเป็นทางสู่อมตธรรม ท่านจึงชวนศิษย์ทั้งหมดออกเดินทางไปเฝ้าพระพุทธเจ้าด้วยความเลื่อมใส เมื่อไปถึงท่านได้ถวายการปฏิบัติด้วยการถือเศวตฉัตรกางกั้นถวายแด่พระพุทธองค์เป็นเวลาหนึ่งวัน ด้วยจิตที่เลื่อมใสและศรัทธาอย่างยิ่งในขณะนั้น

พระพุทธเจ้าอัตถทัสสีจึงได้พยากรณ์ถึงผลบุญที่ท่านได้รับจากการถวายฉัตรในครั้งนั้นว่า:

• จะได้รับความสุขในเทวโลกตลอด 77 กัป
• จะได้เสวยสมบัติเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ 1,000 ชาติ
• จะได้เป็นเทวราช 77 ชาติ และครองราชสมบัติในประเทศต่างๆ อีกนับไม่ถ้วน
• ในอีก 1,800 กัปข้างหน้า จะได้เกิดในสมัยของพระพุทธเจ้าพระนามว่า พระโคดม และจะได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นอาสวะกิเลส

ในปัจจุบันชาติ ท่านได้ระลึกถึงกุศลกรรมที่ได้ทำไว้ในครั้งนั้นว่าเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้ท่านบรรลุธรรมในชาติสุดท้าย ท่านมีความภาคภูมิใจที่ได้กระทำกิจตามคำสอนของพระพุทธเจ้าอย่างสมบูรณ์ บรรลุถึงปฏิสัมภิทา 4 และเป็นผู้ไม่มีกิเลสเครื่องเศร้าหมองอีกต่อไป การถวายฉัตรเพียงครั้งเดียวด้วยจิตที่เลื่อมใสในพระพุทธองค์ ได้กลายเป็นบุญญานุภาพที่ส่งผลให้ท่านก้าวเข้าสู่ความหลุดพ้นในที่สุด