ฆฏมัณฑทายกเถราปทาน

ฆฏมัณฑทายกเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีบุญญาธิการจากการถวาย "หัวนมเนย" (ฆฏมัณฑะ) แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยในอดีตชาติขณะที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ในป่าใหญ่และทรงประชวรด้วยโรคลม ท่านได้พบเห็นพระองค์แล้วเกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง จึงได้นำหัวนมเนยไปถวาย เพื่อบรรเทาอาการอาพาธของพระศาสดา ด้วยมหากุศลเจตนานั้นส่งผลให้ท่านได้รับอานิสงส์อย่างมหาศาลในสังสารวัฏ

ผลบุญจากการถวายหัวนมเนยในครั้งนั้น ได้ส่งผลให้ท่านได้รับความสุขและความเจริญในภพชาติต่างๆ ดังนี้

• ผลแห่งโภคทรัพย์: มีแม่น้ำและมหาสมุทรเต็มไปด้วยเนยใสไหลมาหาท่านตามความปรารถนา แผ่นดินและพรรณไม้ทั้งหลายกลายเป็นดั่งต้นกัลปพฤกษ์ที่บันดาลสิ่งที่ต้องการได้
• ผลแห่งยศถาบรรดาศักดิ์: ได้เสวยสมบัติเป็นท้าวสักกะจอมเทพถึง 50 ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ถึง 51 ครั้ง รวมถึงได้ครองความเป็นใหญ่ในประเทศต่างๆ อีกนับไม่ถ้วน
• ผลแห่งความสุขในสังสารวัฏ: ตลอดระยะเวลา 94 กัปที่ผ่านมา ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลย มีแต่ความสุขสมบูรณ์ตลอดมา

ในชาติปัจจุบัน ท่านได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นอาสวะกิเลส มีความรู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 สามารถทำกิจของพระพุทธศาสนาได้สำเร็จบริบูรณ์ คำสอนหลักที่ปรากฏในพระสูตรนี้คือ "การถวายทานด้วยจิตที่เลื่อมใสในพระพุทธเจ้า" แม้จะเป็นสิ่งของเพียงเล็กน้อย แต่หากกระทำด้วยจิตที่ศรัทธาในเนื้อนาบุญอันสูงสุด ย่อมส่งผลเป็นความสุขที่หาประมาณมิได้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ตลอดจนเป็นปัจจัยสำคัญที่เกื้อหนุนให้ถึงฝั่งแห่งพระนิพพานในที่สุด