ปุณณิกาเถริยาปทาน

ปุณณิกาเถริยาปทาน เป็นบันทึกประวัติและวัตรปฏิบัติอันน่า สรรเสริญ ของ พระปุณณิกาเถรี พระภิกษุณีผู้มีความเชี่ยวชาญในพระพุทธศาสนา โดยท่านได้เล่าถึงชาติกำเนิดและผลแห่งกรรมในอดีตชาติ ตลอดจนหนทางแห่งการบรรลุธรรมอันสูงสุด

ในอดีตชาติ พระปุณณิกาเถรีเคยเกิดเป็นภิกษุณีผู้มี ศีลสมบูรณ์ มีปัญญา และได้สั่งสมบุญญาบารมีในสำนักของพระพุทธเจ้าหลายพระองค์ เช่น พระวิปัสสึพุทธเจ้า พระสิขีพุทธเจ้า พระเวสสภูพุทธเจ้า พระกกุสันธพุทธเจ้า พระโกناคมนพุทธเจ้า และพระกัสสปพุทธเจ้า ท่านมีความเป็นหูเป็นตา ทรงจำพระธรรม และแสดงธรรมแก่ประชาชนด้วยความมั่นใจ แต่อย่างไรก็ตาม ด้วยความที่ตนมีความเป็นพหูสูตและมีคุณงามความดีมาก ในบางครั้งท่านจึงเผลอมีความถือตัวและดูแคลนผู้อื่นที่มีชาติตระกูลต่ำกว่า

ด้วยวิบากแห่งความถือตัวนั้น ในชาติปัจจุบัน ท้ายที่สุด ท่านจึงต้องมาเกิดในตระกูลทาสี (หญิงรับใช้) ในเรือนของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ณ เมืองสาวัตถี วันหนึ่ง ขณะที่ท่านออกไปตักน้ำในยามเช้าที่อากาศหนาวเย็น ได้พบกับพราหมณ์ผู้หนึ่งที่กำลังลงอาบน้ำในน้ำเย็นเพื่อล้างบาปตามความเชื่อ ท่านจึงได้สนทนาธรรมและกล่าวเตือนสติพราหมณ์ด้วยคาถาอันลึกซึ้งว่า การทำความดีและการละเว้นความชั่วต่างหากที่จะช่วยให้พ้นจากบาปได้ มิใช่การล้างบาปด้วยน้ำ พราหมณ์ผู้ได้ฟังเกิดความ สลดใจ เลื่อมใส และได้ออกบวชจนบรรลุเป็นพระอรหันต์

ต่อมา นายท่านเกิดความเมตตาและเห็นคุณความดี จึงได้ ปลดปล่อย ท่านให้เป็นไท (พ้นจากการเป็นทาส) พร้อมทั้งได้รับอนุญาตจากท่านเศรษฐีให้ออกบวชเป็นบรรพชิต และด้วยความเพียรพยายาม ท่านปฏิบัติธรรมไม่นานก็บรรลุ พระอรหันต์ พร้อมด้วยคุณสมบัติพิเศษ ได้แก่:

• อภิญญา 6 เช่น ฤทธิ์ต่างๆ ทิพยโ소ต ทิพยจักขุ และการระลึกชาติได้
• ปฏิสัมภิทา 4 และญาณเครื่องรู้ในอรรถ ธรรม นิรุตติ และปฏิภาณ
• ความสิ้นกิเลส และการไม่มีภพใหม่อีกต่อไป

บทปทานบทนี้จึงแสดงให้เห็นถึง กฎแห่งกรรม ที่แม้ผู้มีปัญญาและสร้างบุญมามาก หากมีความถือตัวย่อมได้รับผลกรรมในชาติต่อมา แต่ด้วยอานุภาพแห่งธรรมและการปฏิบัติอย่างจริงจัง ก็สามารถนำพาตนให้ข้ามพ้นความทุกข์และบรรลุความหลุดพ้นเป็นพระอรหันต์ได้ในที่สุด