เอกปิณฑปาตทายิกาเถริยาปทาน

เอกปิณฑปาตdāyikāเถริยาปทาน เป็นบันทึกประวัติในอดีตชาติของพระภิกษุณีรูปหนึ่งผู้เคยถวายบิณฑบาตเพียงครั้งเดียวในอดีต แต่กลับได้รับอานิสงส์ผลบุญอันยิ่งใหญ่ข้ามภพข้ามชาติ จนกระทั่งบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในปัจจุบันชาติ เนื้อหาสรุปใจความสำคัญและคำสอนหลักได้ดังนี้

• จุดเริ่มต้นแห่งความสลดใจ: ในอดีตกาล ณ กรุงพันธุมดี พระนางทรงเป็นอัครมเหสีของพระเจ้าพันธุมราช วันหนึ่งพระนางประทับนั่งในที่ลับและทรงครุ่นคิดถึงอนาคตของตนเองว่า ตนยังมิได้สร้างกุศลอันเป็นเสบียงสำหรับเดินทางไปสู่โลกหน้า เกรงจะต้องไปปฏิสนธิในนรกอันเป็นสถานที่เผาไหม้และมีความทุกข์ทรมานอย่างยิ่งยวด
• การสร้างมหาทานบารมี: พระนางจึงเสด็จเข้าไปกราบทูลขอสมณะผู้สำรวมอินทรีย์จากพระราชสวามีเพื่อถวายภัตตาหาร เมื่อได้รับพระราชทานแล้ว พระนางทรงรับบาตรมาด้วยความเคารพ เต็มเปี่ยมด้วยประณีตโภชนะ พร้อมทั้งทรงลูบไล้ด้วยของหอม ปิดด้วยตาข่าย และคลุมด้วยผ้าคู่อย่างประณีต
• อานิสงส์แห่งทานและการเวียนว่ายตายเกิด: ด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธายิ่งในครั้งนั้น ทำให้เมื่อสวรรคตแล้ว พระนางได้ไปอุบัติ ณ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ได้เป็นอัครมเหสีของพระอินทร์ถึง 30 ชาติ และได้เป็นอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิถึง 20 ชาติ ไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลยตลอด 91 กัปที่ผ่านมา
• ผลลัพธ์สูงสุดในปัจจุบันชาติ: ในที่สุดแห่งการเวียนว่ายตายเกิด พระนางได้มาพบพระพุทธศาสนา ได้ปฏิบัติจนกิเลสทั้งปวงถูกเผาผลาญ อาสวะทั้งปวงสิ้นไป หลุดพ้นจากเครื่องร้อยรัดทั้งปวง ไม่มีภพใหม่อีกต่อไป พร้อมทั้งบรรลุผลสำเร็จคือปฏิสัมภิทา 4 และวิชชา 3 เป็นอันทำกิจในพระพุทธศาสนาสำเร็จลุล่วง

คำสอนหลักจากพระสูตรนี้: แสดงให้เห็นถึงอานิสงส์อันไพศาลของการทำบุญให้ทานด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธาอย่างแท้จริง แม้จะเป็นการถวายทานเพียงครั้งเดียว (เอกปิณฑปาต) แก่ผู้มีศีลบริสุทธิ์ ก็สามารถส่งผลให้มีความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ตลอดจนเป็นปัจจัยเกื้อหนุนให้หลุดพ้นจากวัฏสงสารบรรลุพระนิพพานได้ในที่สุด