รูปาทิวรรค

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต รูปาทิวรรค (AN 1.1-10) เป็นการรวบรวมพระดำรัสของพระพุทธเจ้าที่ตรัสกับเหล่าภิกษุ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้เมืองสาวัตถี เนื้อหาหลักของพระสูตรชุดนี้มุ่งเน้นไปที่สิ่งที่ ยึดครองจิตใจ มนุษย์ได้อย่างแรงกล้า ผ่านทาง อารมณ์ภายนอก หรือ ผัสสะทั้งห้า อันได้แก่:

• รูป (การเห็น)
• เสียง (การได้ยิน)
• กลิ่น (การได้กลิ่น)
• รส (การลิ้มรส)
• สัมผัส (การถูกต้องสัมผัส)

พระพุทธเจ้าทรงชี้แจงว่า ไม่มีอารมณ์ภายนอกใดๆ ในหมวดหมู่ข้างต้น ที่มีอานุภาพในการ ยึดครองจิตใจของผู้ชาย ได้มากเท่ากับอารมณ์ที่เกี่ยวกับ ผู้หญิง เลย ไม่ว่าจะเป็นการเห็นรูปของผู้หญิง ได้ยินเสียงของผู้หญิง ได้กลิ่นของผู้หญิง ลิ้มรสของผู้หญิง หรือได้สัมผัสกายของผู้หญิง สิ่งเหล่านี้ล้วนมีอิทธิพลอย่างยิ่งในการดึงดูดและครอบงำจิตใจของผู้ชายได้อย่างไม่เคยมีสิ่งอื่นใดเสมอเหมือน

ในทางกลับกัน พระองค์ยังได้ตรัสย้ำถึงความจริงข้อเดียวกันนี้ โดยทรงแสดงว่า ไม่มี อารมณ์ ภายนอกทั้งห้าประการใดๆ ที่มีอานุภาพในการ ยึดครองจิตใจของผู้หญิง ได้มากเท่ากับอารมณ์ที่เกี่ยวกับ ผู้ชาย ไม่ว่าจะเป็นการเห็นรูปของผู้ชาย ได้ยินเสียงของผู้ชาย ได้กลิ่นของผู้ชาย ลิ้มรสของผู้ชาย หรือได้สัมผัสกายของผู้ชาย สิ่งเหล่านี้ล้วนมีอิทธิพลอย่างมากในการดึงดูดและครอบงำจิตใจของผู้หญิงเช่นกัน

คำสอนในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง พลังแห่งกามารมณ์ และอิทธิพลอันมหาศาลของ ผัสสะที่เกี่ยวข้องกับเพศตรงข้าม ที่มีต่อจิตใจมนุษย์ พระพุทธองค์ทรงแสดงให้เห็นว่า กามคุณทั้งห้า ซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งความพึงพอใจและความกำหนัดนั้น เมื่อเกี่ยวข้องกับเพศตรงข้ามแล้ว จะมีกำลังแรงกล้าเป็นพิเศษในการดึงดูดให้จิตใจเข้าไปผูกพัน ยึดติด และวนเวียนอยู่กับสิ่งเหล่านั้น การเข้าใจถึงธรรมชาติข้อนี้เป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ปฏิบัติธรรม เพื่อให้ตระหนักรู้และระมัดระวังจิตใจตนเอง ไม่ให้ตกเป็นทาสของอารมณ์เหล่านี้ ซึ่งเป็นหนทางนำไปสู่ทุกข์และความเดือดร้อน