ปเจตนสูตร

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมืองพาราณสี ทรงตรัสเล่าเรื่องในอดีตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีพระราชาพระนามว่า ปเจตนะ ทรงมีพระประสงค์จะทำศึก จึงรับสั่งให้นายช่างรถทำล้อรถคู่ใหม่ให้เสร็จภายในเวลาหกเดือน นายช่างรถทูลรับปากและใช้เวลาเกือบทั้งหมดในการสร้างล้อรถวงแรกให้ประณีต โดยสร้างเสร็จในเวลา หกเดือนขาดหกวัน

เมื่อเหลือเวลาอีกเพียงหกวันก็จะถึงกำหนดศึก พระราชาทรงทวงถามถึงล้อรถ นายช่างรถจึงเร่งสร้างล้อที่สองให้เสร็จภายในหกวันนั้น แล้วนำล้อทั้งสองวงไปถวาย พระราชาทรงทอดพระเนตรล้อทั้งสองแล้วไม่ทรงเห็นความแตกต่าง จึงตรัสถามนายช่างรถ นายช่างรถจึงแสดงให้ดูโดยการกลิ้งล้อที่ทำอย่างเร่งรีบภายในหกวัน ล้อนั้นกลิ้งไปได้ไม่ไกลก็เสียศูนย์ล้มลง แต่เมื่อกลิ้งล้อที่ทำด้วยความประณีตตลอด หกเดือนขาดหกวัน ล้อนั้นกลับกลิ้งไปแล้วตั้งมั่นอยู่ได้ราวกับติดเพลา

นายช่างรถกราบทูลอธิบายว่า ล้อที่ทำเสร็จในหกวันนั้น คด งอ และมีตำหนิ ทั้งที่กง ดุม และกำ จึงไม่มั่นคง ในขณะที่ล้อที่ทำด้วยความประณีตนั้นสมบูรณ์ ไม่มีตำหนิใดๆ จึงตั้งมั่นได้

พระผู้มีพระภาคทรงเปิดเผยว่า ในครั้งนั้น พระองค์เองคือพญาช่างรถ ผู้เชี่ยวชาญในความคด งอ และตำหนิของไม้ ส่วนในปัจจุบัน พระองค์เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงเชี่ยวชาญในความคด งอ และตำหนิของกรรมทางกาย วาจา และใจ

คำสอนหลักที่ทรงเน้นคือ:

• ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดที่ยังไม่ละเสียซึ่งความคด งอ และตำหนิแห่งกาย วาจา และใจ ย่อม เสื่อมจากพระธรรมวินัย เหมือนล้อที่ทำเสร็จในหกวันนั้น
• ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดที่ละเสียซึ่งความคด งอ และตำหนิแห่งกาย วาจา และใจได้แล้ว ย่อม ตั้งมั่นอยู่ในพระธรรมวินัย เหมือนล้อที่ทำเสร็จด้วยความประณีต

พระพุทธองค์จึงทรงสอนภิกษุทั้งหลายให้ฝึกฝนอบรมตนเองว่า "เราจักละเสียซึ่งความคด งอ และตำหนิแห่งกาย วาจา และใจ" เพื่อความตั้งมั่นในพระธรรมวินัย