อปัณณกสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงหลักปฏิบัติเพื่อความเป็นผู้มี "ทางดำเนินที่แน่นอน" (Sure Bet) และเป็นการวางรากฐานเพื่อการสิ้นไปแห่งกิเลสทั้งปวงสำหรับภิกษุ โดยพระพุทธองค์ทรงวางธรรมะ 3 ประการที่เป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาตนเอง ดังนี้:

• การสำรวมอินทรีย์ (Guard the sense doors): คือการมีสติคอยระวังเมื่อตาเห็นรูป หูฟังเสียง จมูกดมกลิ่น ลิ้นลิ้มรส กายสัมผัส และใจรับรู้ธรรมารมณ์ โดยไม่ปล่อยใจให้หลงไปตามลักษณะหรือรายละเอียดภายนอก เพื่อป้องกันไม่ให้อกุศลธรรมคือความยินดีและความยินร้ายครอบงำจิตใจ
• การประมาณในการบริโภค (Eat in moderation): คือการรู้จักพิจารณาโดยแยบคายว่าการกินอาหารนั้นไม่ใช่ไปเพื่อความสนุกสนาน ความมัวเมา หรือการประดับตกแต่งร่างกาย แต่กินเพื่อให้ร่างกายดำรงอยู่ได้เพื่อประพฤติพรหมจรรย์ ป้องกันความหิวโหยที่จะเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติ เป็นการระงับทุกขเวทนาเก่าและไม่ก่อทุกข์ใหม่ เพื่อให้ชีวิตดำเนินไปอย่างผาสุกและไร้โทษ
• การหมั่นประกอบความเพียรในการตื่น (Dedicated to wakefulness): คือการชำระจิตให้บริสุทธิ์จากนิวรณ์ตลอดทั้งกลางวันและกลางคืน โดยแบ่งเวลาในการเดินจงกรมและนั่งสมาธิอย่างสม่ำเสมอ แม้ในยามพักผ่อนช่วงกลางคืนก็มีการนอนใน "สีหไสยา" (ท่านอนสีหะ) อย่างมีสติสัมปชัญญะและกำหนดเวลาตื่นที่ชัดเจน

สรุปได้ว่า ธรรมะทั้ง 3 ประการนี้เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถควบคุมตนเองและสร้างสภาพแวดล้อมทางจิตใจที่เอื้อต่อการปฏิบัติธรรม หากภิกษุผู้ใดหมั่นฝึกฝนให้เป็นปกติ ผู้นั้นย่อมมั่นใจได้ว่าตนกำลังเดินอยู่บนทางที่ถูกต้องและเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงเพื่อมุ่งสู่การ สิ้นไปแห่งกิเลส อย่างแท้จริง