เวนาคปุรสูตร

พระผู้มีพระภาคพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ เสด็จจาริกไปในแคว้นโกศลจนมาถึงหมู่บ้านเวนาคปุระ พราหมณ์และคฤหบดีในเวนาคปุระได้ทราบถึงพระเกียรติคุณอันดีงามของพระโคดมผู้เป็นพระอรหันต์ สัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงตรัสรู้โลกและนำสัตว์โลกให้รู้ตาม จึงพากันไปเข้าเฝ้า

วัจฉโคตรพราหมณ์แห่งเวนาคปุระได้ทูลชมว่า “น่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ท่านพระโคดม อินทรีย์ของท่านผ่องใสยิ่งนัก สีผิวของท่านก็บริสุทธิ์ผุดผ่องดุจผลพุทราทองในฤดูใบไม้ร่วง” จากนั้นจึงทูลถามว่า พระองค์คงได้เสวยสุขบนที่นอนอันหรูหราต่างๆ เช่น โซฟา เตียงนอน เครื่องลาดต่างๆ ทั้งที่ทำจากขนสัตว์และผ้าไหมชั้นดี

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “พราหมณ์ ที่นอนอันหรูหรามีค่าเหล่านั้นหายากสำหรับบรรพชิต และแม้จะได้มาก็ไม่เป็นที่อนุญาต” แต่พระองค์ได้ที่นอนอันประเสริฐสามประการที่ได้มาโดยง่ายและโดยไม่ลำบาก ได้แก่:

• ที่นอนอันเป็นทิพย์: คือการเข้าถึงฌาน ๔ อันสงัดจากกามและอกุศลธรรม มีปีติและสุขจากการสงัด อิริยาบถใดๆ เช่น เดิน ยืน นั่ง นอน ในขณะที่จิตอยู่ในภาวะนี้ ล้วนเป็นทิพย์
• ที่นอนอันเป็นพรหม: คือการแผ่พรหมวิหาร ๔ ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ไปยังทิศทั้งสี่และทั่วทุกสารทิศ ด้วยใจที่เปี่ยมด้วยความอุดม สมบูรณ์ ไร้ขอบเขต ปราศจากเวรและพยาบาท อิริยาบถใดๆ ในขณะที่จิตอยู่ในภาวะนี้ ล้วนเป็นพรหม
• ที่นอนอันเป็นอริยะ: คือการที่ได้ละโลภะ โทสะ โมหะได้แล้ว ตัดขาดเสียซึ่งรากเหง้า ทำให้เหมือนตอตาลที่ถูกขุดรากถอนโคน ไม่มีโอกาสจะเกิดขึ้นอีกในอนาคต อิริยาบถใดๆ ในขณะที่จิตอยู่ในภาวะนี้ ล้วนเป็นอริยะ

วัจฉโคตรพราหมณ์เกิดความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง และทูลสรรเสริญพระผู้มีพระภาคว่าทรงแสดงธรรมแจ่มแจ้งหลายวิธี ดุจหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด ชี้ทางแก่ผู้หลงทาง ทรงจุดประทีปในที่มืด จึงประกาศตนเป็นอุบาสกผู้ถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งตลอดชีวิต นับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป