เลขสูตร

พระสูตรอนัตตา 3.132 ในหัวข้อ "กุสินารา" นี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับลักษณะของ บุคคล 3 ประเภท ที่มีปรากฏอยู่ในโลก โดยทรงเปรียบเทียบกับรอยขีดบนสิ่งต่าง ๆ เพื่อให้เห็นภาพความแตกต่างในการตอบสนองต่อความโกรธและอารมณ์ด้านลบ ดังนี้:

• บุคคลดุจรอยขีดบนศิลา:

บุคคลประเภทนี้มักจะ โกรธบ่อยและโกรธนาน ความโกรธของพวกเขาฝังลึกและคงอยู่เป็นเวลานาน ไม่เลือนหายไปง่าย ๆ คล้ายกับรอยขีดที่สลักลงบนแผ่นหิน ซึ่งแม้ลมและน้ำก็ไม่อาจชะล้างให้จางหายไปได้โดยเร็ว บุคคลเช่นนี้มักจดจำความโกรธหรือความคับแค้นใจไว้ และเก็บมาผูกใจเจ็บหรืออาฆาตพยาบาทอยู่เป็นเวลานาน

• บุคคลดุจรอยขีดบนทราย:

บุคคลประเภทนี้ก็มักจะ โกรธบ่อย แต่โกรธไม่นาน ความโกรธของพวกเขาเกิดขึ้นง่าย แต่ก็จางหายไปอย่างรวดเร็ว คล้ายกับรอยขีดที่ลากลงบนพื้นทราย ซึ่งลมหรือน้ำสามารถพัดพาหรือชะล้างให้เลือนหายไปได้อย่างรวดเร็ว ไม่คงอยู่ได้นาน บุคคลประเภทนี้แม้จะโกรธง่าย แต่ก็รู้จักปล่อยวางความโกรธนั้นได้ในเวลาอันสั้น ไม่เก็บมาครุ่นคิดหรือผูกใจเจ็บอยู่กับมัน

• บุคคลดุจรอยขีดบนน้ำ:

บุคคลประเภทนี้เป็นผู้ที่มีจิตใจงดงามและน่าชื่นชมเป็นอย่างยิ่ง แม้ว่าจะมีใครมาพูดจาด้วยถ้อยคำที่ หยาบคาย รุนแรง หรือไม่น่าพอใจ เพียงใดก็ตาม บุคคลผู้นี้ก็ยังคงสามารถคบหา ปฏิสัมพันธ์ และทักทายกับคนเหล่านั้นได้อย่างปกติ เปรียบได้กับรอยขีดบนผิวน้ำ ที่จางหายไปทันที ไม่คงเหลือร่องรอยใด ๆ ไว้เลย บุคคลเช่นนี้มีความเมตตา อดทน และสามารถปล่อยวางความขุ่นเคืองหรือความโกรธได้ในฉับพลัน ไม่ถือโทษโกรธเคืองใครเลย

พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมนี้เพื่อให้พุทธบริษัทได้พิจารณาตนเอง พัฒนาจิตใจให้ก้าวข้ามจากความโกรธและอารมณ์ด้านลบ ไปสู่การเป็นผู้ที่มีความอดทน เมตตา และสามารถปล่อยวางความขุ่นเคืองได้ในทันที เฉกเช่นบุคคลดุจรอยขีดบนน้ำ