Pañhabyākaraṇasutta

ปัญหพยากรณสูตร

Ways of Answering Questions

ข้อมูล ปัญหพยากรณสูตร
พระไตรปิฎกเล่มที่ 21
นิกายอังคุตรนิกาย
ผู้แสดงธรรมพระพุทธเจ้า
ผู้ฟังหมู่ภิกษุ
สถานที่
อ่านพระสูตรปัญหพยากรณสูตร →

สรุปเนื้อหา ปัญหพยากรณสูตร

ในปัญหพยากรณสูตร พระพุทธองค์ได้ทรงแสดงหลักการและวิธีการตอบคำถามไว้อย่างเป็นระบบ เพื่อให้ภิกษุผู้เผยแผ่ธรรมมีความฉลาดรอบรู้ในการสื่อสารและการแก้ไขปัญหาความสงสัยของผู้ฟัง โดยทรงจำแนกวิธีการตอบคำถามออกเป็น 4 รูปแบบ ดังนี้:

  • เอกังสพยากรณ์: การตอบแบบยืนยันคำตอบเดียวอย่างเด็ดขาด ในกรณีที่คำถามนั้นมีคำตอบที่ชัดเจนและถูกต้องเพียงประการเดียว
  • วิภัชชพยากรณ์: การตอบแบบแยกแยะแจกแจง กรณีที่คำถามมีความซับซ้อนหรือมีหลายประเด็น จำเป็นต้องจำแนกรายละเอียดเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง
  • ปุจฉาพยากรณ์: การตอบด้วยการย้อนถามกลับ เพื่อให้ผู้ถามได้ฉุกคิดหรือเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมที่จำเป็นก่อนจะสรุปคำตอบ
  • ฐปนียพยากรณ์: การวางเฉยหรือปฏิเสธที่จะตอบ ในกรณีที่เป็นคำถามที่ไม่เป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำถามที่ไม่นำไปสู่ประโยชน์ในการปฏิบัติ

พระพุทธองค์ทรงยกย่องภิกษุที่เข้าใจหลักการตอบทั้ง 4 ประการนี้ว่าเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญ เป็นผู้ที่ลึกซึ้งและยากจะเอาชนะได้ด้วยวาทะ ผู้ที่ฝึกฝนตนเองจนมีความชำนาญเช่นนี้ ย่อมเป็นผู้ที่มีปัญญา สามารถแยกแยะออกระหว่างสิ่งที่ควรพูดและสิ่งที่ไม่ควรพูด เข้าใจอรรถะ (ความหมาย) อย่างถ่องแท้ และสามารถยึดถือเอาประโยชน์จากธรรมะได้อย่างถูกต้อง ซึ่งถือเป็นคุณสมบัติสำคัญของบัณฑิตผู้มีความรอบรู้และมีสติในการแสดงธรรมให้เหมาะสมแก่กาลเทศะและบุคคล เพื่อนำพาผู้ฟังไปสู่ความเข้าใจที่ถูกต้องในที่สุด

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-05-30

แสดงความคิดเห็น

แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับปัญหพยากรณสูตร

0 ความคิดเห็น
กำลังโหลดความคิดเห็น...
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka