ทุติยสังวาสสูตร

ทุติยสังวาสสูตร (ว่าด้วยการอยู่ร่วมกันของสามีภรรยา) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบวิถีชีวิตคู่ของคฤหัสถ์โดยแบ่งออกเป็น 4 รูปแบบ ตามศีลธรรมและการกระทำของบุคคลทั้งสองฝ่าย โดยเปรียบผู้ที่มีศีลธรรมเสมือน "เทพ" และผู้ที่ไร้ศีลธรรมเสมือน "ผี" (ซากศพ) ดังนี้

• ผีอยู่ร่วมกับผี: คือสามีและภรรยาที่ต่างฝ่ายต่างไร้ศีลธรรม ไม่ประพฤติตนอยู่ในกรอบของกุศลธรรม มักทำผิดศีล 5 วาจาไม่สุภาพ มีความโลภ ความพยาบาท และมีความเห็นผิด รวมถึงตระหนี่ถี่เหนียวและดูหมิ่นนักบวช
• ผีอยู่ร่วมกับเทพ: คือสามีที่มีพฤติกรรมเลวร้าย ไร้ศีลธรรม แต่ภรรยาเป็นผู้ที่มีคุณธรรม รักษาศีล มีวาจาสุภาพ และมีจิตใจที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่
• เทพอยู่ร่วมกับผี: คือสามีที่มีคุณธรรม รักษาศีล มีความเห็นชอบ แต่ภรรยากลับมีพฤติกรรมที่เสื่อมทราม ไร้ศีลธรรมและวาจาที่ไม่เป็นมงคล
• เทพอยู่ร่วมกับเทพ: คือการอยู่ร่วมกันของคู่สามีภรรยาที่ต่างฝ่ายต่างมีศีลธรรม รักษาศีล 5 มีวาจาที่เป็นกุศล มีใจที่ปราศจากความตระหนี่ และมีความเคารพต่อสมณพราหมณ์

ใจความสำคัญและคำสอนหลัก: พระพุทธองค์ทรงชี้ให้เห็นว่า "การอยู่ร่วมกัน" ของคู่ชีวิตไม่ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยภายนอก แต่ขึ้นอยู่กับ "ศีลและธรรมะ" ที่เสมอกัน การที่บุคคลสองคนจะอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและยั่งยืนนั้นขึ้นอยู่กับการปรับจูนศีลธรรมให้เท่าเทียมกัน หากคู่ชีวิตมีคุณธรรมเสมอกัน (เทพกับเทพ) ย่อมนำมาซึ่งความสงบสุขและการเกื้อกูลกัน ทั้งในชีวิตปัจจุบันและในอนาคต