ปฐมสมชีวีสูตร

ปฐมสมชีวีสูตร (อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ คฤหบดีบิดาของนกุลและมารดาของนกุล ณ เภสกลาวัน เมืองสุงสุมารคิระ แคว้นภัคคะ โดยทั้งสองท่านได้กราบทูลความในใจว่า ตั้งแต่ใช้ชีวิตคู่ร่วมกันมาตั้งแต่ยังเยาว์วัย ทั้งคู่ไม่เคยประพฤตินอกใจกันแม้เพียงในความคิด ทั้งทางกายและทางใจ และปรารถนาที่จะได้พบกันอีกทั้งในภพนี้และภพหน้า

พระพุทธองค์จึงทรงประทานคำสอนเรื่อง "สมชีวีธรรม" หรือหลักการที่ทำให้คู่สามีภรรยาเสมอกันและมีความสุขยั่งยืน โดยทรงชี้แนะว่าหากปรารถนาจะสมหวังดังที่ตั้งใจไว้ ทั้งสองฝ่ายควรสร้าง "ความเสมอกัน" ในธรรม 4 ประการ ดังนี้:

• ศรัทธา: มีความเชื่อ ความเลื่อมใสในหลักธรรมและเป้าหมายชีวิตเดียวกัน
• ศีล: มีความประพฤติที่ดีงาม มีระเบียบวินัย และตั้งมั่นอยู่ในคุณธรรม
• จาคะ: มีใจกว้างขวาง รู้จักเสียสละแบ่งปัน ไม่ตระหนี่ถี่เหนียว
• ปัญญา: มีความรอบรู้ในทางที่ถูกที่ควร มีสติปัญญาในการดำเนินชีวิต

พระพุทธองค์ทรงสรุปไว้ในรูปแบบของคาถาว่า เมื่อสามีและภรรยามีธรรมเสมอกัน ย่อมจะกล่าววาจาที่น่าพอใจต่อกัน มีความเป็นอยู่ที่ไม่ขัดสน มีความสุขกายสบายใจ และศัตรูไม่สามารถเบียดเบียนได้ เพราะความที่ทั้งสองฝ่ายมีศีลและวัตรปฏิบัติที่เสมอกัน ยิ่งไปกว่านั้น อานิสงส์แห่งการประพฤติธรรมเช่นนี้ยังส่งผลให้ทั้งคู่ได้ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์และเสวยความสุขที่ปรารถนาต่อไปในอนาคตอันยาวไกล