พรหมสูตร

พรหมสูตร (อังคุตตรนิกาย จตุกนิบาต) ได้แสดงธรรมว่าด้วยการปฏิบัติตนต่อบิดามารดา โดยเปรียบเทียบว่าครอบครัวใดที่บุตรธิดาให้ความเคารพกตัญญูต่อบิดามารดาในบ้าน ครอบครัวนั้นถือว่าได้อยู่ร่วมกับบุคคลผู้สูงส่งเปรียบเสมือนได้อยู่กับพรหมหรือเทพเจ้า โดยพระพุทธองค์ได้นิยามคำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับบิดามารดาไว้ 4 ประการ ดังนี้:

• พรหม (Divinity): ผู้เป็นดั่งพรหมของบุตร
• ปุพพาจารย์ (First tutors): ครูคนแรกผู้สั่งสอนชี้แนะ
• อาหุเนยยบุคคล (Elder gods): ผู้ควรแก่การเคารพกราบไหว้และบูชา
• ผู้ควรแก่เครื่องเซ่นสรวง (Worthy of offerings): ผู้ควรแก่การปรนนิบัติจากบุตรธิดา

เหตุผลที่บิดามารดาได้รับการยกย่องเช่นนี้ เพราะท่านเป็นผู้มีอุปการคุณยิ่งใหญ่ เป็นผู้ให้กำเนิด เลี้ยงดู ถนอมกล่อมเกลี้ยง และชี้ทางให้เห็นโลก ด้วยเหตุนี้ ผู้มีปัญญาจึงควรแสดงความกตัญญูกตเวทีผ่านการปฏิบัติบูชา ได้แก่ การจัดหาอาหาร เครื่องดื่ม เสื้อผ้า ที่อยู่อาศัย รวมถึงการปรนนิบัติด้วยการนวดเฟ้น อาบน้ำ และล้างเท้าให้ท่านด้วยความเคารพรัก

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำว่า การที่บุตรธิดาดูแลปรนนิบัติบิดามารดาเช่นนี้ ย่อมส่งผลดีสองประการ คือ ได้รับการสรรเสริญจากนักปราชญ์ทั้งหลายในปัจจุบัน และเมื่อละจากโลกนี้ไปแล้ว ย่อมได้รับผลแห่งความดีนั้นไปบังเกิดในสวรรค์ การกตัญญูต่อบิดามารดาจึงถือเป็นหลักธรรมพื้นฐานที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งในการสร้างความสุขและความเจริญให้แก่ชีวิต