สุตสูตร

ในพระสูตรนี้ พราหมณ์ชื่อ วัสสการะ มหาอำมาตย์แห่งแคว้นมคธ ได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อทูลถามถึงทัศนะเกี่ยวกับการพูดถึงสิ่งที่ได้พบเห็น ได้ยิน ได้คิด และได้รับรู้มา โดยพราหมณ์มีความเห็นว่าการพูดถึงเรื่องราวเหล่านั้นไม่ใช่สิ่งที่ผิดแต่อย่างใด

พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเพื่อจำแนกทัศนะดังกล่าว โดยพระองค์ไม่ได้ปฏิเสธการพูดถึงสิ่งที่รับรู้มาทั้งหมด และไม่ได้สนับสนุนให้พูดถึงสิ่งเหล่านั้นทุกกรณี แต่ทรงวางหลักการตัดสินด้วย "กุศลและอกุศล" เป็นเกณฑ์ในการเลือกพูด ดังนี้

• หลักการงดเว้น: หากการพูดถึงสิ่งที่เห็น ได้ยิน ได้คิด หรือได้รับรู้มานั้น เป็นเหตุให้อกุศลธรรมเจริญขึ้น (เช่น กิเลส ความโกรธ ความหลง) และทำให้กุศลธรรมเสื่อมถอยลง พระพุทธเจ้าตรัสว่าไม่ควรพูดถึงสิ่งนั้น
• หลักการสนับสนุน: หากการพูดถึงสิ่งที่เห็น ได้ยิน ได้คิด หรือได้รับรู้มานั้น เป็นเหตุให้อกุศลธรรมลดน้อยลง และทำให้กุศลธรรมเจริญงอกงามขึ้น พระพุทธเจ้าตรัสว่าควรพูดถึงสิ่งนั้น

สรุปใจความสำคัญ: พระสูตรนี้สอนเรื่อง "วจีสุจริตและการใช้ปัญญาในการสื่อสาร" โดยพระพุทธองค์ทรงสอนให้ผู้ปฏิบัติธรรมรู้จักเลือกใช้คำพูดอย่างมีสติ ไม่ยึดติดว่าสิ่งที่รับรู้มาแล้วจะต้องพูดออกไปทั้งหมด แต่ให้ประเมินผลที่จะเกิดขึ้นจากการพูดนั้นเป็นสำคัญ หากคำพูดใดส่งเสริมความดีงาม ขจัดอกุศล ก็ควรกล่าวคำนั้น แต่หากคำพูดใดเป็นเหตุแห่งความเสื่อมทางจิตใจและศีลธรรม ก็ควรนิ่งเฉยเสีย เพื่อรักษาความสงบและกุศลในจิตใจเอาไว้