กามสูตร

พระสูตรนี้เปรียบเทียบการดูแลฝึกฝนภิกษุผู้เป็นพระเสขะ (ผู้ยังต้องศึกษา) กับการดูแลทารกของนางนม โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบว่าสัตว์โลกส่วนใหญ่ยังคงถูกดึงดูดด้วยกามคุณ แต่สำหรับผู้ที่ละทิ้งชีวิตฆราวาสเพื่อออกบวช ถือเป็นผู้มีศรัทธาที่ควรค่าแก่การฝึกฝนให้บรรลุถึงความมั่นคงในธรรม

ใจความสำคัญคือเปรียบเทียบอาการที่นางนมต้องคอยเฝ้าระวังทารกไม่ให้หยิบสิ่งของแปลกปลอมเข้าปาก ซึ่งหากทารกไม่ยอมคายออกมา นางนมจำเป็นต้องใช้วิธีที่อาจทำให้ทารกเจ็บตัวเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอันตรายร้ายแรงกว่าเดิม เปรียบเสมือนพระพุทธองค์ที่ทรงต้องคอยกำกับดูแลภิกษุที่ยังไม่เข้มแข็งในธรรมวินัย เพื่อป้องกันไม่ให้ภิกษุเหล่านั้นพลาดพลั้งไปในทางที่ไม่เป็นกุศล แต่เมื่อใดที่ภิกษุนั้นพัฒนาคุณธรรมจนมีความสมบูรณ์แล้ว พระพุทธองค์ย่อมวางใจเพราะภิกษุนั้นสามารถดูแลตนเองได้โดยไม่ประมาท

คุณธรรมหลัก 5 ประการที่ภิกษุต้องฝึกฝนให้ถึงพร้อมเพื่อความมั่นคงในทางธรรม ได้แก่:

• ศรัทธา: ความเชื่อมั่นในทางที่ถูกต้อง
• หิริ: ความละอายต่อบาป
• โอตตัปปะ: ความเกรงกลัวต่อผลของบาป
• วิริยะ: ความเพียรพยายาม
• ปัญญา: ความรอบรู้ในกุศลธรรมทั้งปวง

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้ตระหนักถึงความสำคัญของการมีกัลยาณมิตรหรือครูบาอาจารย์คอยตักเตือนในระยะเริ่มต้นของการปฏิบัติ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติสามารถพัฒนาตนเองจนถึงระดับที่ไม่ประมาท และสามารถรักษาตนเองให้พ้นจากกามคุณอันเป็นสิ่งที่ฉุดรั้งจิตใจให้ตกต่ำได้ในที่สุด