ลิจฉวิกุมารกสูตร

ลิจฉวิกุมารกสูตร ว่าด้วยเหตุแห่งความเจริญและความเสื่อมของบุคคล โดยพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ มหานามะเจ้าลิจฉวี ในเหตุการณ์ที่มหานามะสังเกตเห็นเหล่าเยาวชนลิจฉวีผู้เคยมีนิสัยเกเรและก้าวร้าว กลับมาแสดงความเคารพต่อพระพุทธเจ้าอย่างสงบเรียบร้อย มหานามะจึงสงสัยว่าพฤติกรรมนี้จะเป็นสัญญาณของความเจริญรุ่งเรืองหรือไม่

พระพุทธองค์ทรงไขข้อสงสัยโดยตรัสว่า ความเจริญ (ความไม่เสื่อม) ของบุคคล ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์ ข้าราชการ ผู้นำกองทัพ หรือหัวหน้าตระกูล ย่อมเกิดขึ้นได้หากบุคคลนั้นประกอบด้วย หลักธรรม 5 ประการ คือการใช้ทรัพย์สินที่หามาได้ด้วยความพยายามและสุจริตไปใช้ในการดูแลบุคคลรอบข้าง ได้แก่:

• บิดามารดา: ดูแลด้วยความเคารพ เพื่อให้ท่านมีความสุขและมีอายุยืน
• บุตรภรรยาและบริวาร: ดูแลคนในครอบครัวและผู้ใต้บังคับบัญชาให้มีความเป็นอยู่ที่ดี
• มิตรและผู้ร่วมงาน: ดูแลผู้ร่วมอาชีพและผู้ทำงานในพื้นที่ใกล้เคียงด้วยความเอื้อเฟื้อ
• เทพเจ้า: บูชาเทพเจ้าที่รับเครื่องสังเวยเพื่อความเป็นสิริมงคล
• สมณพราหมณ์: อุปถัมภ์ผู้ทรงศีลและนักบวชผู้ประพฤติธรรม

หัวใจสำคัญของคำสอนนี้ คือการชี้ให้เห็นว่า การที่บุคคลเป็นที่รักและได้รับความปรารถนาดีจากผู้คนรอบข้างและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ย่อมส่งผลให้ชีวิตมีความเจริญรุ่งเรืองอย่างยั่งยืน โดยพระพุทธองค์สรุปว่าผู้ใดที่ดูแลรับผิดชอบต่อครอบครัว เครือญาติ และผู้มีพระคุณ ด้วยความมีเมตตาและมีจริยธรรม ย่อมเป็นผู้ที่น่าสรรเสริญทั้งในปัจจุบันและได้รับความสุขในสัมปรายภพ