ทุติยปัตถนาสูตร

ทุติยปัตถนาสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) เปรียบเทียบคุณสมบัติของพระราชโอรสผู้จะขึ้นครองราชย์กับคุณสมบัติของภิกษุผู้ปรารถนาความหลุดพ้นจากอาสวะกิเลส โดยพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าบุคคลผู้มีคุณสมบัติพร้อมย่อมมีความชอบธรรมที่จะตั้งความปรารถนาและประสบความสำเร็จในเป้าหมายนั้น

พระราชโอรสผู้มีองค์ประกอบ 5 ประการ ย่อมปรารถนาความเป็นอุปราชได้แก่:

• ชาติกำเนิดดี: มีสายเลือดบริสุทธิ์ทั้งฝ่ายพ่อและแม่สืบย้อนไปได้ถึง 7 รุ่น
• รูปงาม: เป็นที่น่าเลื่อมใสและงดงาม
• เป็นที่รัก: เป็นที่รักใคร่ของพระชนกพระชนนี
• เป็นที่นิยม: เป็นที่รักของเหล่าพลทหาร
• ฉลาดหลักแหลม: มีไหวพริบ สามารถคิดวิเคราะห์เหตุการณ์ได้ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต

ในทำนองเดียวกัน ภิกษุผู้มีธรรม 5 ประการ ย่อมปรารถนาที่จะ สิ้นอาสวะกิเลส ได้แก่:

• มีศีลสมบูรณ์: สำรวมในพระปาติโมกข์ มีมารยาทดี และเห็นโทษในความผิดแม้เพียงเล็กน้อย
• เป็นพหูสูต: ทรงจำและคล่องแคล่วในคำสอนอันเป็นธรรมที่งามในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด
• ตั้งมั่นในสติ: มีจิตแน่วแน่ในการเจริญสติปัฏฐาน 4
• ปรารภความเพียร: มีความมุ่งมั่นที่จะละอกุศลธรรมและบำเพ็ญกุศลธรรมให้ถึงพร้อม ไม่ย่อหย่อน
• มีปัญญา: ประกอบด้วยปัญญาที่เห็นการเกิดและการดับ อันเป็นปัญญาอันประเสริฐที่นำไปสู่การสิ้นสุดแห่งทุกข์โดยสิ้นเชิง

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้เห็นถึง ความพร้อมของเหตุปัจจัย หากบุคคลสั่งสมคุณธรรมในระดับที่สูงขึ้น ย่อมมีความสามารถเพียงพอในการบรรลุเป้าหมายสูงสุดทางจิตวิญญาณ คือการหลุดพ้นจากอาสวะกิเลสทั้งปวง