อุปสัมปาเทตัพพสูตร

อุปสัมปาเทตัพพสูตร (ว่าด้วยผู้ที่ควรให้การอุปสมบท) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงวางมาตรฐานสำคัญสำหรับพระเถระหรือพระอุปัชฌาย์ผู้ที่จะทำหน้าที่อุปสมบทให้แก่กุลบุตรผู้เข้ามาขอบรรพชาอุปสมบทในพระธรรมวินัย โดยพระองค์ทรงเน้นย้ำว่า ผู้ที่จะเป็นอุปัชฌาย์ได้นั้นจะต้องเป็นผู้ที่ทรงคุณธรรมอันประเสริฐ 5 ประการ เพื่อให้มั่นใจได้ว่าศิษย์ที่ได้รับการถ่ายทอดและดูแลจะได้รับแนวทางที่ถูกต้องเพื่อความเจริญในทางธรรม

คุณสมบัติ 5 ประการที่พระเถระผู้ให้การอุปสมบทต้องมีให้บริบูรณ์ มีดังนี้:

• สีลขันธ์: มีศีลอันเป็นอธิศีลสิกขาของพระเสขะ (ผู้ที่ยังต้องศึกษา) หรือพระอเสขะ (ผู้สำเร็จเป็นพระอรหันต์)
• สมาธิขันธ์: มีความตั้งมั่นแห่งจิตอันเป็นอธิสมาธิสิกขา
• ปัญญาขันธ์: มีความรู้แจ้งแทงตลอดอันเป็นอธิปัญญาสิกขา
• วิมุตติ: มีความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนะ: มีความรู้ความเห็นอันถูกต้องว่าตนเองได้หลุดพ้นจากกิเลสแล้ว

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การจะสืบทอดอายุพระพุทธศาสนาผ่านการบรรพชาอุปสมบทนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงแค่ลำดับพรรษาหรือการเป็นพระผู้ใหญ่เท่านั้น แต่ต้องขึ้นอยู่กับ "คุณภาพของผู้สอน" ที่ต้องเป็นผู้ปฏิบัติถึงพร้อมทั้งในด้านศีล สมาธิ และปัญญาอย่างแท้จริง การมีอุปัชฌาย์ที่ประกอบด้วยคุณสมบัติเหล่านี้ จึงเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างศาสนทายาทที่มีคุณภาพ สามารถรักษามาตรฐานแห่งพระธรรมวินัยและประพฤติปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นตามรอยพระศาสดาได้อย่างถูกต้องและมั่นคง